Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player
 

  • English
  • Deutsch
Zoek in de Encyclopedie

Dieren en planten

Eenden   Slobeend   Wintertaling   Wilde eend   Smient   

Water en land

Landschapselementen   Eendenkooien   De kooi   Kooibedrijf   Natuurgebied   Natuurwaarden   
Eendenkooi Spang Texel, Natuurmonumenten Texel

De eendenkooi als natuurgebied

Een eendenkooi bestaat uit een centraal meertje, de kooiplas, de vanginstallatie, het kooibos eromheen en de omringende graslanden. De kooiker onderhoudt al deze onderdelen zorgvuldig, omdat hij anders geen eenden kan vangen. Omdat het meestal rustig is in een eendenkooi, zijn er vaak ook veel andere dieren dan eenden, en bijzondere planten en paddenstoelen. 

  • De kooiplas

    De ideale kooiplas bestaat uit een rustig meertje, met weinig waterplanten en riet. Grote vissen mogen er niet in, omdat deze voor onrust kunnen zorgen. Vaak zijn kooiplassen erg voedselrijk, omdat er veel eenden en andere watervogels in rondzwemmen. Al met al is de natuurwaarde van een kooiplas meestal niet groot.

  • Het kooibos

    Het kooibos zorgt voor de noodzakelijke rust en luwte op de plas. Dit bos bestaat uit aangeplante, inlandse boomsoorten: iep, es, els, wilg, populier en eik. Door de iepziekte zijn de iepen in de meeste eendenkooien verdwenen. 
    Bij de uiteinden van de vangpijpen moet het licht zijn. Daar wordt het bos laag gehouden. De bomen in het kooibos mogen niet al te hoog zijn, omdat de eenden dan niet meer makkelijk in kunnen vliegen. Zo'n kooibos moet je dus steeds bijhouden. In veel kooien gebeurt dat al eeuwen. Zo is een bijzonder leefgebied ontstaan. In een kooibos komen vaak besdragende struiken voor, omdat zangvogels hier de zaden hebben verspreid. Er staan vaak vlieren, lijsterbessen en meidoorns. Door de uitwerpselen van vogels die de kooibossen als slaapplaats gebruiken is de grond voedselrijk. Fluitenkruid, brandnetel, kleefkruid en look zonder look komen veel voor. Er staan soms bijzondere paddenstoelen, omdat het een heel ander soort bos is dan gewoon.

  • De graslanden

    Eendenkooien liggen van oudsher ver van de bewoonde wereld, en de gronden rondom de kooi zijn meestal graslanden. Door het afpalingsrecht ligt er rondom de kooi een groot stiltegebied. Deze rust heeft vaak tot hoge natuurwaarden geleid. Onderzoekers hebben zich vaak over het grote aantal broedende weidevogels en bijzondere planten rondom de kooibossen verbaasd.

  • Rijke kooien

    Doordat iedere kooiker zijn kooibos op zijn eigen manier aanplant en door de natuurlijke omstandigheden is elke eendenkooi weer anders. In Noord-Hollandse kooibossen komen bijvoorbeeld veel bolgewassen, zoals boshyacint, sneeuwklokje en herfsttijloos. Op Texel worden boshyacinten kooibloemen genoemd. Door de hoge ouderdom van de kooibossen, de dikke humuslaag, het vele dode hout en de oude hakhout-stobben, zijn kooibossen vaak rijk aan paddenstoelen, mossen en varens.

  • Vogels

    De rijke vogelbevolking van eendenkooien komt door de rust en de gevarieerde samenstelling van het kooibos. Niet alleen eenden profiteren, maar ook bijvoorbeeld zangvogels en uilen. Vaak zijn er broedkorven en nestkasten neergezet. Daarin broeden torenvalken, holenduiven, kauwen, bosuilen en grauwe vliegenvangers. Rietschermen bieden nestgelegenheid aan winterkoning en grauwe vliegenvanger. De kooibossen zijn vaak slaap- of pleisterplaats voor spreeuwen, lijsterachtigen, kauwen en houtduiven, die er bij duizenden kunnen zitten.

  • Zoogdieren

    In eendenkooien komen vaak vleermuizen, spitsmuizen, mollen, egels, woelmuizen, echte muizen, ratten en konijnen voor. Ook roofdieren als wezel, bunzing, hermelijn, vos en verwilderde kat zijn vaste bewoners van eendenkooien. Door al die vogels is de aantrekkingskracht van eendenkooien op roofdieren groot. Kooikers proberen ze vaak uit hun kooi te weren. Bunzings, hermelijnen en wezels mogen blijven, want die jagen op ratten.

  • Amfibieën

    Naast vogels, zoogdieren en insecten komen er ook amfibieën in eendenkooien voor. Bruine kikker, heikikker, kleine watersalamander en gewone pad zijn regelmatig gevonden.