Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

 

Zoek in de Encyclopedie

Dieren en planten

Water en land

Cultuurhistorie   Borgen   

Mens en Milieu

Fraeylemaborg en Piloersmaborg, Wim Bouwland, www.bouwland.org

Borgen

'Borgen' is de Groninger naam voor kastelen of landhuizen. De borgen in Noord-Groningen zijn beroemd om hun stinsenflora, op z'n Gronings 'börgenbloumkes' genoemd. Behandeld worden de Menkemaborg, de Rensumaborg, Verhildersum, de Allersmaborg en Ekenstein.

  • Menkemaborg
    Menkemaborg, Wim Bouwland, www.bouwland.org

    De singels van de Menkemaborg zijn het terrein van de voorjaarshelmbloem. Vooral het gedeelte aan de westkant van het landhuis ziet in april roze/paars van de duizenden planten van deze soort. Maar er zijn meer börgbloumkes te vinden. Dikke pakketten daslook staan op stille dagen hier hun uiengeur te verspreiden. Ook ziet men in het vroege voorjaar de speervormige bladeren van de aronskelk al tussen het massaal aanwezige speenkruid door priemen.
    Er staan veel eiken op het borgterrein, waarin een kleine reigerkolonie. Sta niet verbaasd als je tijdens het gekras van deze beesten ook het geroffel van de grote bonte specht hoort. Op het Hogeland, waar bomen schaars zijn, is zo'n bosje als rondom de Menkemaborg natuurlijk een verplicht wandelnummer voor de stinsenplanten-liefhebber.

  • Rensumaborg
    Rensumaborg en Vogelmelk, Wim Bouwland, www.bouwland.org
    Foto Sytske Dijksen
    © Ecomare

    Een van de minder bekende Groninger borgen en niet eens zo gek ver van de veel bekendere Menkemaborg. Ook hier een fraaie bomensingel met daaronder weer de bekende börgbloumkes. De bomen op de singels bestaan voor het grootste deel uit in het verleden afgeknotte essen en esdoorns. Inmiddels zijn ze al lang weer uitgegroeid tot volwaardige bomen. Als in het voorjaar massaal het speenkruid bloeit, ziet men overal ook de bosjes loof van de vogelmelk. Bloeien doet deze plant veel later, in mei, als het loof al grotendeels weer is verdwenen. Aan de westkant van de borg zijn inmiddels wat boom- en water- partijen aangelegd. Het is hier prima wandelen en fietsen.

  • Verhildersum
    Verhildersum, Wim Bouwland, www.bouwland.org

    Wat het eerst opvalt als men Verhildersum nadert, zijn de schitterend oude verweerde knotwilgen langs een sloot in de buurt van de oprijlaan. Vele plantjes hebben zich in de knoestige knotten gevestigd. Onder de bomen van de singels natuurlijk ook weer börgbloumkes. Hier en daar wat aronskelken en ook de vogelmelk is hier te vinden. Wat in het vroege voorjaar al opvalt, zijn de grote plukken kraailook met hun typische uiengeur die hier her en der staan. Ook dichter bij de borg is hier van alles op plantkundig gebied te zien. Overal staan er verklarende bordjes bij.
    In de 'slotgracht' rond de borg werd door de borgbewoners vroeger vis gekweekt. Ook tegenwoordig zwemmen grote karpers in de grachten rond.

  • Allersmaborg
    Allersmaborg, Wim Bouwland, www.bouwland.org

    Alles slingert in dit deel van Groningen. De wegen, de dijken, de sloten en vooral het Reitdiep. Vlakbij zo'n wijde lus van het Reitdiep ligt daar, rechthoekig en strak, het met bomen begroeide terrein van de Allersmaborg. Hoog opgaande loofbomen doen in de zomer het landgoedje helemaal schuilgaan onder het groen. Tegenwoordig is de borg in gebruik bij de Rijksuniversiteit Groningen.
    Rond en boven het gebied fladderen 's zomers opvallend veel vleermuizen. Net zo als op de andere Groninger borgterreinen groeien hier weer bloemen die men tot de stinsenflora rekent, niet zo zeer onder de bomensingels als wel binnen de slotgracht. Het betreft onder andere de boerencrocus en de wilde hyacint. Met al dat viswater in de buurt ontbreekt een reigerkolonie hier niet.

  • Ekenstein
    Ekenstein, Wim Bouwland, www.bouwland.org

    Achter de tot hotel verbouwde borg Ekenstein ligt een oud parkbos met slingerpaadjes, destijds in Engelse stijl aangelegd. Dit bos dient als uitvalsbasis voor de vele reigers die in de waterrijke omgeving hun voedsel zoeken. Maar de omgeving biedt veel meer. Jong aangelegd bos, de ruïne van een steenfabriek, de borg Rusthoven en aan de overkant van de provinciale weg, een oude boomgaard op een perceel dat de oude verbinding vormt van de afgegraven wierde Bolhuis met de madelanden aan de andere kant van het Damsterdiep.
    Via deze boomgaard, de Bolhuislaan en de Zuiderweg is een wandeling naar een van de hoogste wierden van Groningen, die van Wirdum, aan te bevelen. Ten westen van de boomgaard liggen weilanden die in de winter gedeeltelijk blank staan: een eldorado voor watervogels.