Tussen het boerenland
Tussen de graslanden en de akkers van het oude land van Texel liggen kleine en wat grotere natuurmonumenten. Dat zijn bijvoorbeeld de Eendenkooi bij Spang, Dijkmanshuizen,Troelje en de Snippen, Büttikofers Mieland en de forten die ooit de Rede van Texel verdedigden.
- De eendenkooi bij Spang
- Eendenkooi Spang Texel, Natuurmonumenten Texel
Deze eendenkooi ligt in het boerenland ter hoogte van Zandkes. De kooi werd in 1943 door Natuurmonumenten aangekocht. Er mag daar in de buurt niet gejaagd worden. Het biedt aan veel vogels beschutting en veiligheid. De kooi is dicht begroeid. Het is de plek waar de vergeten groente zwartmoeskervel een paar eeuwen heeft overleefd zonder dat mensen er van wisten.
- Dijkmanshuizen
- Dijkmanshuizen, Texel, Ecomare
Het reservaat Dijkmanshuizen ligt wat verder van de dijk af. Het is 90 hectare groot. Eerst bestond het reservaat alleen uit Thijsses Fienweid, een plas met moeras erom heen. De bekende natuurbeschermer Jac. P. Thijsse kreeg het in 1935 voor zijn 70e verjaardag cadeau. Later kwam Burdets Hop erbij, geschonken aan de vogelfotograaf A. Burdet. Beiden gaven het meteen door aan Natuurmonumenten. Het omliggende boerenland werd steeds meer ontwaterd, waardoor het reservaat droger werd. Met kleine windmolens wordt nu het waterpeil in het natuurgebied hoog gehouden. Het gebied is van belang voor weide-, water- en moerasvogels. Er broeden baardmannetjes, bruine kiekendieven en grauwe ganzen. In 1967 werden hier enkele vleugellamme grauwe ganzen uitgezet, omdat het voorkomen van deze soort op Texel zorgelijk was. Grauwe ganzen zijn nu overal op het eiland te zien, veel boeren en zelfs natuurbeschermers zien ze als een plaag. Zo veranderen de tijden..
Op Dijkmanshuizen komt de harlekijnorchis voor. Het riet van Dijkmanshuizen wordt op Texel gebruikt om daken mee te beleggen. - Büttikofers Mieland
- Bütikofers Mieland, foto fitis, sytske dijksen
Oud-voorzitter van Vogelbescherming dr. J. Büttikofer werd geëerd met de naam van dit reservaat in het lage land van Texel. Het ligt aan het Skillepaadje, tussen de Hoge Berg en Oudeschild. Het is een stuk Texels weiland, zoals het in vroegere jaren gewoon was, maar door ontwatering, egalisatie en kunstmest verdwenen is. Er broeden weidevogels en kluten. Er groeit Engels gras. Dat bewijst dat er zout in de grond zit.
- De forten van de Rede
- de Schans, foto fitis, sytske dijksen
Fort de Schans werd in 1573 op last van Willem van Oranje aangelegd, omdat het een strategische plek was. In die tijd vertrokken veel zeilschepen vanaf de rede van Texel, en die moesten beschermd worden tegen aanvallen van vijanden. Op bevel van Napoeon is meer dan 200 jaar later het fort versterkt en uitgebreid met twee ondersteunende fortjes, de Redoute en de Lunette. De versterking is tot in de 19e eeuw in gebruik geweest. Er zijn Franse troepen in gelegerd geweest.
Het oostelijk gedeelte van de Schans en de hele zandlichamen van de beide andere forten zijn in het begin van de 20e eeuw afgegraven. De grond werd gebruikt voor de dijkverhoging ter plekke. De terreinen zijn daarna lange tijd vervallen geweest. In 1993 is het overgebleven deel vand e Schans gerestaureerd naar de situatie in de tijd van Napoleon en in 2010 zijn er ook weer zandlichamen aangebracht op de Redoute en de Lunette.
De terreinen zijn in bezit bij Natuurmonumenten. In de oude wallen kwamen vroeger oeverzwaluwen voor. In de grachten leven nu watervogels als bergeend, kuifeend en dodaars.
