Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player
 

  • English
  • Deutsch
Zoek in de Encyclopedie

Dieren en planten

Water en land

Mens en Milieu

Waterbouw op zee   Baggeren   
Zandzuiger, Foto Fitis, www.fotofitis.nl

Baggeren

Zand en slib worden met de rivieren aangevoerd en omdat bij de monding van een rivier de snelheid van het waterstroom sterk vermindert, hebben de zand en slib gelegenheid om te zinken. Om vaarwegen diep genoeg te houden voor schepen moet dit zand en slib regelmatig van de bodem weggehaald worden. Deze soort werkzaamheden heet baggeren.

  • Vervuiling

    In Nederland wordt per jaar 50 miljoen kubieke meter slib uit vaargeulen en waterwegen gebaggerd. Omdat het opgebaggerde slib meestal verontreinigd is met olie, zware metalen en PAKs, worden strenge eisen gesteld aan de verwerking van het slib. Het gevolg is dat er minder gebaggerd wordt dan nodig is, waardoor rivieren en kanalen inmiddels zeer ondiep zijn geworden: binnenvaartschepen kunnen soms nog maar de helft van hun vracht vervoeren zonder vast te komen zitten. Om van de bagger af te komen wordt tweederde per schip naar de Noordzee afgevoerd.
    De bagger die op land gestort wordt, wordt traditioneel goed belucht en omgeschept, zodat bacteriën de moleculen kunnen afbreken. De olie en PAKs kunnen zo op natuurlijke wijze worden afgebroken. Een deel van de gevaarlijke stoffen blijft echter vastzitten aan gronddeeltjes en komt pas beschikbaar als er water aanwezig is dat voor diffusie van de stoffen zorgt. Een oplossing hiervoor is afkomtstig van een Wageningse milieuchemicus: beplant het slib met bomen en het resultaat is, dat door de boomwortels het natte slib toch belucht wordt. Het afbraakproces duurt hierdoor maar 6 tot 7 jaar in plaats van meer dan 30 jaar.

  • Onderhoud van vaarwegen

    De vaarwegen moeten op diepte worden gehouden. Jaarlijks wordt ongeveer 30 miljoen kubieke meter baggerspecie verwijderd om de toegangsgeulen naar de Rotterdamse en Amsterdamse havens op diepte te houden. Circa 2 miljoen kubieke meter van de baggerspecie moet in een depot worden gestort; de rest is schoon genoeg om te worden verspreid binnen het mariene milieu.
    Men combineert de noodzakelijke baggerwerkzaamheden in deze geulen meestal met de winning van schoon zand: de IJ-geul is jaarlijks goed voor 3 tot 4,5 miljoen ton industrie-zand, en de Euro- en Maasgeulen brengen samen 5 tot 7 miljoen ton zand op.
    Hoeveel onderhoud er aan de vaarwegen gepleegd moet worden verschilt dus van jaar tot jaar.
    Opgebaggerd slib wordt vaak op volle zee geloosd. Een probleem hierbij is, dat het havenslib tributyltin, zware metalen en andere aan het slib gebonden verontreinigingen kan bevatten. Bij het lozen van het slib komen deze stoffen in het zeemilieu terecht.

  • Sleephopperzuigers
    Sleephopper, Foto Fitis, www.fotofitis.nl

    Sleephopperzuigers winnen zand met grote 'stofzuigers' van de zeebodem De techniek is ontwikkeld voor het verwijderen van oppervlakkige lagen slib, maar wordt ook steeds vaker toegepast voor zandwinning. Deze vorm van zandwinning heeft namelijk als voordeel dat er geen diepe putten in de zeebodem worden gemaakt, maar oppervlakkige geulen die snel weer dicht slibben. Een nadeel is dat het leven op een groter oppervlak van de zeebodem wordt aangetast. Het duurt in een zandbodem 2 tot 6 jaar voordat de bodemfauna in de baggersporen is hersteld.
    Sleephopperzuigers worden ook gebruikt om sleuven te graven voor bijvoorbeeld pijpleidingen. Sommige schepen kunnen tot 120 meter diepte hun werk doen. Eën baggeraar heeft een speciale installatie ontwikkeld waarbij zelfs tot op 500 meter diepte gebaggerd kan worden.
    Bij de vooroeversuppleties lossen de sleephopperzuigers het zand door het samen met zeewater met een boog in zee te spuiten. Bij een strandsuppletie wordt de lospijp gekoppeld aan een drijvende pijpleiding die het zand/watermengsel naar het strand voert.