Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player
 

  • English
  • Deutsch
Zoek in de Encyclopedie

Dieren en planten

Vissen   Haringachtigen   Haring   Sprot   Visbiologie   Visgemeenschappen   Zeefauna   Zeevissen   

Water en land

Water en land   Landschappen   Zeegebieden   Noordzee (leefgebied)   Noordzee   Noordzee (algemeen)   Zuidelijke Noordzee   Helgoland   Zandbanken   

Mens en Milieu

Visserijtechnieken   Borden-visserij   Spanvisserij   Zwevende sleepnetten   Hektrawl-visserij   Zegenvisserij   Ringzegen-visserij   Visstandbeheer   Visstand (Noordzee)   
  • Ned: Haring (bankharing, bliek (jonge haring), doggerharing, kanaalharing, zuiderzeeharing, noordharing, Noorse haring, Noordzee haring, IJslandse haring, Baltische haring, Buchanharing, Downsharing, Røgenharing)
  • Lat: Clupea harengus
  • Eng: Herring
  • Dui: Hering
  • Fra: Hareng
  • Dan: Sild
  • Nor: Sild
print print
Haring, Ecomare, Peter van der Wolf

Haring

Haring komt voor in kustzeeën tot een diepte van 200 meter. Overdag vormen ze grote scholen net boven de zeebodem of in diep water. In de avond gaan deze scholen naar het oppervlaktewater waar ze zich verspreiden gedurende de nacht. Haring kan 20 jaar oud worden en een lengte van 40 centimeter bereiken. In de praktijk zwemmen er echter zelfs al bijna geen zeven- of acht-jarige haringen meer rond. Ze voeden zich met planktondiertjes en vislarven die ze uit het water zeven met behulp van filters aan de binnenkant van hun kieuwen. Ze worden zwaar bejaagd door vogels, vissen en mensen. In 2002 kwam de haringstand voor het eerst weer uit de zorgwekkende toestand waar deze in de jaren negentig was beland.

  • Verschillende rassen

    Er zijn meerdere populaties van haringen die op verschillende momenten paaien en ook andere verschillen op het gebied van vruchtbaarheid hebben. In de Noordzee leven drie hoofdpopulaties. Buiten het paaiseizoen leven de verschillende populaties door elkaar, maar gedurende het paaiseizoen verzamelt elke populatie zich op hun eigen paaigronden. De Buchan-Shetland haringen paaien in augustus en september voor de Schotse en Shetlandse kusten. De Doggersbank haringen doen dit in het centrale deel van de Noordzee van augustus tot oktober. De Southern Bight of Downs haringen paaien tenslotte in het Engelse kanaal van november tot januari. Hoe verder de paaigronden van een haring naar het zuiden liggen, hoe later er gepaaid wordt. Een vierde haringpopulatie paait in het voorjaar in de Oostzee en trekt daarna via het Skagerrak de Noordzee in. Het is deze populatie die de eerste maatjesharing levert, die tegen het einde van mei in het Skagerrak wordt gevangen. Deze verschilllende rassen haringen zien er vaak net iets anders uit, omdat ze bij een andere temperatuur en zoutgehalte uit het ei gekomen zijn.

  • Zuiderzeeharing

    Ooit was er nog een vijfde populatie; de Zuiderzeeharing. Deze populatie gebruikte de toenmalige Zuiderzee (nu het IJsselmeer) als paaigronden en 'kinderkamer'. In het verleden zwommen deze haringen gedurende het voorjaar en de zomer de Zuiderzee in om te paaien. Vissers, dolfijnen, zeehonden en bruinvissen maakten gebruik van deze trektocht voor een waar jachtfestijn. De Zuiderzeeharing verdween toen de Afsluitdijk gereed kwam en het IJsselmeer ontstond. In 2006 werd de uitgestorven geachtte haring toch door de TX10 gevangen. De vissers herkennen de populatie aan de iets kortere en dikkere bouw. Ook heeft de Zuiderzeeharing minder wervels. Na de sluiting van de Zuiderzee hebben de populaties zich waarschijnlijk met andere haringpopulaties vermengd, waardoor ze niet helemaal uitgestorven zijn.

  • Voortplanting in de Noordzee
    , 

    Op de paaigronden schieten de vrouwtjes van de hele school tegelijk kuit en worden tegelijkertijd de eitjes bevrucht door de mannetjes. Het paaien gebeurt net boven de zeebodem. De met slijm bedekte eitjes zinken en hechten zich vast aan de bodem. Ze komen, afhankelijk van de temperatuur, uit na 8 tot 40 dagen. De larven drijven naar hun 'kinderkamer', voornamelijk aan de oostkusten van de Noordzee en ten westen van Sleeswijk-Holstein en Denemarken. Jonge haringen (bliek) blijven daar de eerste 2 jaar in ondiep, voedselrijk water. Na twee jaar gaan ze naar diepere wateren. Na 3 tot 5 jaar wordt haring volwassen en paaien ze elk jaar tot ze sterven.

  • De haring als consumptievis

    Wereldwijd gezien is haring de op vier na belangrijkste soort voor de visserij. Jaarlijks wordt er wereldwijd ongeveer 1,5 miljoen ton haring gevangen. Alleen de ansjovis, koolvis, de Chileense horsmakreel en de zilverkarper worden meer gevangen.
    Voor de Nederlandse vloot begint het haringseizoen eind mei, en loopt door tot in maart. Deze vloot vist vooral op de haring in de westelijke Noordzee en rond de Schotse eilanden. Het merendeel van de gevangen haring wordt verder bewerkt tot zure of ingeblikte producten.
    Slechts éénvijfde tot éénderde van de totale haringvangst kan worden verwerkt tot gezouten 'maatjes'-haring. Dit is haring die nog geen hom of kuit heeft gevormd. Het vetpercentage start bij ongeveer 15% en loopt in de periode van mei tot juli verder op. Hoe snel dit vetpercentage stijgt hangt af van de hoeveelheid dierlijk plankton dat voor de haring beschikbaar is.
    Vanaf 2009 krijgt alle maatjesharing het MSC-keurmerk. Dit keurmerk wordt toegekend aan vormen van visserij die voldoende rekening houden met de natuur en het milieu op zee. De haring die werd gevangen door de Nederlandse vloot voldeed al langer aan de eisen van dat keurmerk, maar de haring die werd aangevoerd door Deense en Noorse vissers nog niet helemaal.

  • Verspreiding
    Verspreiding van haring, Kaartje getekend door Sherri Huwer
  • Hoe gaat het met de haring in de Noordzee?
    Paaibestand en vangst haring (Noordzee), Ecomare, Oscar Bos
    Naar gegevens van de ICES

    In 2003 zwom er in de Noordzee meer dan 2 miljoen ton volwassen haring. Dat is ruim twee keer zo veel als de veilig geachte haringstand. De vissers mochten meer haring gaan vangen en deden dat ook, met als gevolg dat de haringstand nu weer sterk aan het dalen is.
    De grafiek laat zien dat dit al de derde keer is dat dit gebeurt. In 1963 zette een daling in die bijna leidde tot het uitsterven van de haring, rond 1978. In 1989 was de stand weer boven de veilige grens gekomen, maar enkele jaren later dreigde de haringstand opnieuw in te storten. Het blijkt dus erg moeilijk te zijn om voor haring een visserijbeleid te maken dat ervoor zorgt dat de haringstand op peil blijft. Overigens wordt het merendeel van de haring die bij de visboer ligt niet op de Noordzee, maar op de oceaan gevangen.

  • Haringscheten

    In de jaren tachtig en negentig maakten de Zweden jacht op mysterieuze onderzeeboten. De Zweeds-Russische relaties bleven gespannen omdat Zweden regelmatig geluid opving van onderzeeboten die niet te vinden waren. Na het uiteenvallen van het Oostblok gingen de geluiden echter gewoon door. Onderzoek bracht aan het licht dat het ging om het geluid van de 'scheten' van haringen. De vissen laten gas ontsnappen uit de zwemblaas. Op grotere diepte wordt dit geluid versterkt.