Ecomare

Zalm en zeeforel zijn moeilijk van elkaar te onderscheiden. Volgens een vuistregel is een zalm wel aan zijn staart op te tillen, een zeeforel niet. De staartwortel van zeeforellen is namelijk bijna net zo dik als de staartpunt (en ontglipt dus makkelijk), terwijl de staartwortel van de zalm, omdat die dunner is, juist een mooi handvat vormt.

In tegenstelling tot Pacifische zalmen sterven Europese zalmen niet direct na het paaien, waardoor ze meestal nog een tweede keer de lange reis naar hun paaiplaatsen in de rivieren kunnen ondernemen.
Waarom zalmen zo ver trekken is onduidelijk. Er is wel een groot voedselaanbod bij Groenland, maar dat is op sommige plaatsen in de Noordzee ook het geval. Er wordt wel gesuggereerd dat de trekroute erfelijk vastligt en nog stamt uit de tijd dat de Noordzee grotendeels land was (15.000-20.000 jaar geleden). De mondingen van de rivieren kwamen toen in de Atlantische oceaan uit en Groenland was dus minder ver van de mondingen verwijderd.

Aan het eind van de negentiende eeuw bereikte de zalmvisserij in de Nederlandse rivieren een hoogtepunt. Er werd zoveel gevangen, dat zalm toen als voedsel voor arme mensen gold. Daarna liepen de vangsten terug en in de jaren vijftig van de vorige eeuw werd nog maar af en toe een zalm gevangen in de Nederlandse rivieren. Sinds 1957 is de zalm verdwenen uit het Nederlandse zoete water.
Er is vanaf 1985 geprobeerd een kunstmatige zalmpopulatie in de Rijn in stand te houden. Er werden eerst 4000 éénjarige dieren uitgezet met de bedoeling dit tot en met 1990 elk jaar te herhalen met een aantal van 20.000 dieren. Door een giframp bij Basel in 1986 en vruchteloze pogingen de vervuiling een halt toe te roepen is dat project mislukt.
In 2002 is besloten dat Groenlandse vissers tot 2007 geen wilde zalm meer mochten vissen. Alle noord-Atlantische zalmen trekken door de Groenlandse wateren en kunnen zo dus gevangen worden voordat ze terugkunnen keren naar hun geboortegronden in Noord-Amerika en Europa.

De (sport)visserij op zalm is sinds 1 juni 2000 verboden. Gevangen zalm moet onmiddelijk weer overboord en mag niet aangeland worden. Het is uitdrukkelijk de bedoeling dat deze soort weer meer gaat voorkomen in de rivieren van West-Europa.
Sommige biologen twijfelen eraan of de zalm wel ooit terug zal komen; de toegang tot de rivieren is afgesloten door onder andere de Deltawerken en de Afsluitdijk en onderweg op de rivier liggen teveel stuwen en sluizen om gemakkelijk naar de paaigronden te trekken. Bovendien is de temperatuur van rivieren als de Rijn de afgelopen eeuw zo'n 6 graden gestegen, waardoor het water minder zuurstof bevat dat nodig is voor de verbranding van de vetreserves.

Al zo'n 15 jaar wordt in landen als Noorwegen, Ierland, de Faröereilanden, Schotland, Canada en Chili zalm gekweekt. In 1998 werd er voor het eerst wereldwijd meer zalm gekweekt dan in het wild gevangen. De vraag naar zalm neemt nog elk jaar toe. Wereldwijd werd er in 2004 1,2 miljoen ton zalm gekweekt. In Nederland werd in 2006 meer dan 20 miljoen kilo
Er kleven diverse problemen aan het kweken van zalm. De kwekerijen zijn een soort bioindustrie, waarbij de zalmen heel dicht op elkaar leven, met alle gevaren van dien. De visluis, een teek die ook op wilde zalmen voorkomt, kan zich hier makkelijk verspreiden en zorgt bij de kweekzalm voor een verminderde eetlust en kleinere weerstand. De luis wordt bestreden met zwaar giftige insecticiden, waar plankton dood aan gaat. Ook zetten de kwekers een cocktail van antibiotica, hormoon-ontregelaars, organofosfaten en antifouling in om ziektes en aangroei te voorkomen. Al deze stoffen zorgen samen met de uitwerpselen van de vissen voor een enorme afvalstroom, die zo in zee geloosd wordt en voor drastische veranderingen in de mariene flora en fauna zorgt. Om de dieren sneller op gewicht te laten komen wordt er in de winter 's nachts kunstlicht aangezet in menig fjord, zodat de dieren blijven eten.
Daarnaast is de vermenging van wilde zalm met ontsnapte kweekzalm een probleem. Zo ontsnapten in 2005 in Noorwegen meer dan 300.000 zalmen na een hevige storm die het kweekbassin beschadigde. Door sabotageacties ontsnapten een jaar later een recordaantal zalmen, ongeveer 800.000 exemplaren. Onbekenden hadden de kabels kapot gemaakt waaraan de kweekbassins vast lagen. In 2007 zijn nog eens 800.000 zalmen ontsnapt. Gekweekte zalm kan ziektes overdragen. Ook zijn de gevolgen groot wanneer kweekzalmen die genetisch gemanipuleerd zijn om harder te groeien, gaan mengen met wilde zalmen, zoals in een kwekerij in Canada.

In 2003 kondigde de EU een beperking af op het gebruik van canthaxanthine, een kleurstof die in het visvoer gestopt wordt om de zalm een roze kleur te bezorgen. In het wild krijgt zalm deze kleur door het eten van garnaaltjes, maar die zitten niet in het visvoer. De kleurstof zou bij overmatig gebruik (meer dan 300 gram zalm per dag) kristallen op het netvlies van het oog kunnen veroorzaken. Kwekers hebben daarom al verkondigd op astaxantine over te gaan, een iets duurdere kleurstof waarvoor nog geen regels zijn bedacht.