Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

 

Zoek in de Encyclopedie

Kemphaan

afmetingen:

lengte: 20-32 centimeter
spanwijdte: 46-58 centimeter

gewicht:

110-180 gram

kleur:

grijsbruin met donkere vlekken, buik lichter. In de baltstijd hebben mannetjes een gekleurde kraag en een kuif

leeftijd:

record: 9 jaar

voedsel:

in het water en op de grond levende insecten, larven, slakjes en regenwormen. Buiten het broedseizoen ook zaden en ander plantaardig materiaal.

voortplanting:

geslachtsrijp: vanaf 2 jaar
aantal: 4 eieren

  • Ned: Kemphaan
  • Eng: Ruff
  • Fra: Chevalier combattant
  • Dui: Kampfläufer
  • Dan: Brushane
  • Nor: Brushane
  • Fries: Hoants
  • Ital: Combattente
  • Lat: Philomachus pugnax
Kemphaan, W.J.Phaff

Kemphaan

Wie droomt niet weg bij het idee van prachtig uitgedoste ridders, die tegen elkaar ten strijde trekken in een toernooi om de gunst van een edele jonkvrouw? De ridders zijn verdwenen, maar kemphanen vertonen dit gedrag nog steeds. Helaas is dit schouwspel ook bijna helemaal uit Nederland weg. De tijd dat ons land eindstation en broedgebied was voor duizenden kemphanen ligt ver achter ons. Hoewel er nog maar weinig in Nederland broeden, komen ze hier nog wel tijdens de trek naar Midden-Afrika, waar ze overwinteren.

  • Sterk bedreigd
    kemphaan, foto fitis, adriaan dijksen

    Als broedvogel is de kemphaan bijna uitgestorven in Nederland. In 1950 broedden er in Nederland nog 6000 paar, maar tegenwoordig zijn dat er nog maar enkele tientallen. Uit onderzoek blijkt dat de kemphanen uit Nederland hun broedgebied ver naar het oosten hebben verlegd. In het broedgebied in Wit-Rusland werden drie in Nederland gekleurringde kemphanen gezien. Het verdwijnen van de kemphaan uit Nederland komt waarschijnlijk doordat onze weilanden niet meer geschikt zijn voor kemphanen. Weilanden worden tegenwoordig zo droog mogelijk gehouden (waterpeilverlaging), te zwaar bemest en te intensief gemaaid. De kemphaan staat op de Rode Lijst van het Trilateraal Waddenzeegebied als sterk bedreigde vogelsoort.

  • Toernooien en schijngevechten
    kemphaan mannetje, foto fitis, adriaan dijksen

    Kemphanen hebben een ingewikkeld baltsritueel. De mannetjes houden schijngevechten om de vrouwtjes. De gevechten worden gehouden op vaste plekken: de toernooivelden. Dan zien de mannetjes er prachtig uit met een grote verenkraag en oorpluimen. Het verenkleed is voor elke vogel weer anders gekleurd. De opvallende vechthanen, die in het midden van het toernooiveld vechten hebben een hoge rang binnen de groep en daarmee een grote kans op nageslacht. De minder opvallende en strijdlustige mannetjes hebben geen plaats op het toernooiveld en hebben dan ook minder kans op nageslacht. In juni - juli is de toernooi-uitdossing niet meer nodig en vallen de extra veren uit. In de winter hebben alle vogels dezelfde kleur.

  • Verspreiding en leefgebied

    Kemphanen zijn zeldzame weidevogels. Ze komen het hele jaar voor in Nederland. In de winter zijn hier alleen mannetjes te zien. De vrouwtjes overwinteren in Afrika en komen in april in Nederland aan. Na de balts vliegt een deel door naar het noorden van Europa. In Nederland hebben kemphanen een voorkeur voor schrale graslanden met veel water in de vorm van ondiepe poelen en sloten.