Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player
 

  • English
  • Deutsch
Zoek in de Encyclopedie

Dieren en planten

Water en land

Mens en Milieu

Aardgaswinning   Waddenzee   Geschiedenis   westelijke Waddenzee   Bodemdaling   
Gaswinningsstation Zuidwal (westelijke Waddenzee), Ecomare, Salko de Wolf

Aardgaswinning in de Waddenzee

In de Nederlandse waddengebied wordt op drie plekken aardgas gewonnen: op de locatie Zuidwal, ten westen van Harlingen, in het duingebied van Ameland en vanaf de wadkust bij het Friese Moddergat. In 2008 zullen ook twee boorlocaties in de buurt van het Lauwersmeer (Vierhuizen en Lauwersoog) in gebruik worden genomen. In het Nedersaksische waddengebied vindt aardgaswinning op twee locaties plaats, namelijk in de Leybucht en in de Eemsmond. In Denemarken en Hamburg is het winnen van olie en gas in het beschermde deel van het waddengebied verboden.

  • Boren met de hand aan de kraan

    De Nederlandse overheid en de mijnbouwmaatschappijen hadden tot 1995 de afspraak dat het waddengas niet verder zou worden opgespoord en/of gewonnen. Sinds die afspraak is verlopen is de Nederlandse Aardoliemaatschappij (NAM) voorbereidingen gaan treffen voor nieuwe boringen in het gebied. Milieuorganisaties waren fel tegen de boringen. Zij vrezen voor verstoring, ongelukken en daling van de wadbodem. In 2004 werd er door de Adviesgroep Waddenzeebeleid ('Commissie-Meijer') voorgesteld om de gaswinning toe te staan. De Commissie was ingesteld om advies te geven over gaswinning en schelpdiervisserij in relatie tot de natuur. Bij het uitkomen van het rapport in 2004 werd voorgesteld om de kokkelvisserij af te bouwen en gaswinning toe te staan. Het kabinet stond positief tegenover dit advies. Het gaat om tenminste 40 miljard kubieke meter, dat 3 miljard euro kan opleveren. Mogelijk zit er nog veel meer. Een deel van de opbrengst gaat naar het Waddenfonds.
    Voorwaarde voor de nieuwe boringen is dat er geen winningsplatforms in de Waddenzee zelf mogen komen te staan. De NAM boort de gasvelden schuin aan vanaf winningsstations op de vaste wal. Een andere voorwaarde is dat de wadbodem niet onaanvaardbaar mag dalen. De bodemdaling rond de boorlocaties wordt nauwgezet gemeten. Als de bodem netto meer dan zes millimeter per jaar daalt wordt de gaswining stopgezet. 'Boren met de hand aan de kraan' heet dat.

  • Gaswinning vanaf 2007

    In 2006 heeft de NAM vergunningen aangevraagd om onder de Waddenzee 25 tot 40 miljard kubieke meter gas te winnen. Ter vergelijking: in de Noordzee wordt elk jaar rond de 20 miljard kuub gewonnen en in Slochteren (Groningen) rond de 30 miljard kuub. De gaswinning is in 2007, bij Moddergat, van start gegaan en zal het rijk de komende 20 jaar zo'n 10 miljard euro opleveren. De eerste vier jaar wil het bedrijf op tweederde van de capaciteit gas oppompen vanuit Moddergat. Op die manier hoopt de NAM dat de Waddenzee er zo weinig mogelijk hinder van ondervindt en dat de zandaanvoer vanuit de Noordzee de bodemdaling bij kan houden.
    De bestaande gaswinning vanaf Ameland zal geleidelijk aan verminderen, waarna de winning vanuit Moddergat opgevoerd kan worden. Het plan is om in 2008 gas te gaan winnen vanuit Vierhuizen en later dat jaar ook vanuit Lauwersoog. De winning van de 29 miljard kubieke meter zal zo'n 20 tot 30 jaar gaan duren. De NAM is in staat om over een afstand van maximaal 9 kilometer het gas schuin aan te boren.
    Een onafhankelijke commissie van deskundigen speelt vervolgens een rol in het beoordelen van de schade aan de natuur. Als er sprake is van schade, heeft de overheid de bevoegdheid om de winning langzamer te laten verlopen of te stoppen. Voorafgaand aan de gaswinning is een milieueffectreportage uitgevoerd. Hierin wordt geconcludeerd dat de natuur in de Waddenzee zelf geen last zal hebben van de gaswinning. Wel zullen veldmuizen en daarmee hun predatoren, grauwe en bruine kiekendieven, last krijgen van de bodemverzakking in de Lauwersmeer. Hun leefgebied dreigt onder water te lopen.
    Een gedeelte van de opbrengst van dit aardgas vloeit naar het Waddenfonds, dat gebruikt gaat worden voor natuurbescherming, onderzoek en economische ontwikkelingen.

  • Het aardgas onder de wadbodem

    Onder de Waddenzee bevinden zich belangrijke aardgasreserves. In de jaren zeventig en de vroege jaren tachtig van de vorige eeuw is de exploratie (het zoeken naar) en exploitatie (het werkelijke winnen van) gas en olie in het waddengebied op gang gekomen. Bij de exploratie van de olie- en gasvoorraden wordt seismisch onderzoek toegepast en proefboringen doorgevoerd. Tijdens het seismisch onderzoek vinden er kleine ondergrondse explosies plaats, wier drukgolven gemeten worden om zo in een samenvattend plaatje een ondergronds profiel te geven. Is er een voorraad gevonden die de moeite waard is om te exploiteren wordt (bij een bestaande vergunning) een booreiland opgebouwd. Voor de transport van het gas of olie moeten pijpleidingen aangelegd worden. Om het milieu zo goed als mogelijk te beschermen, bestaan er regels en maatregelen voor al deze activiteiten.
    In oktober 1996 ontdekte de NAM daadwerkelijk gas in een zandsteenlaag op 4 kilometer diepte op zo'n 3 kilometer uit de kust bij Lauwersoog. Het gas werd gevonden toen de NAM vanuit Lauwersoog met een speciale techniek schuin aan het boren was. Een proefboring vanaf de kust van Friesland in het najaar van 1996 leverde niets op.
    De ontdekking bij Lauwersoog was de eerste bevestiging van de veronderstelling van de NAM dat onder de Waddenzee ruim 200 miljard kubieke meter gas zit. Een gemiddelde van 75 miljard kubieke meter gas komt overeen met de totale afzet van de Gasunie (binnenlands verbruik plus export) gedurende één jaar.

  • Pijpleidingen

    Tussen de Waddeneilanden en het vasteland lopen toevoerleidingen en twee aardgasleidingen van de Nederlandse offshore exploitatiegebieden naar het vasteland. De NGT-aardgasleiding, die de Waddenzee ten oosten van Rottumeroog kruist, transporteert aardgas van winningsplatforms in de Noordzee en van twee locaties in het concessiegebied Noord-Friesland. Dit zijn de locatie op Oost-Ameland en een locatie in de kustzone even ten noorden van Ameland. Het gas van de Zuidwal-exploitatielocatie wordt naar het vasteland getransporteerd door een pijpleiding die in Harlingen uitkomt. De Planologische Kern Beslissing Waddenzee (PKB) schrijft voor dat er in het Nederlandse deel van de Waddenzee geen pijpleidingen voor gas- en olietransport naar het vasteland aangelegd mogen worden. Hier mag alleen van afgeweken worden indien er 'overwegende belangen van internationale aard' spelen. Op dit moment zijn er geen plannen voor de aanleg van nieuwe pijpleidingen.