Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player
 

  • English
  • Deutsch
Zoek in de Encyclopedie

Dieren en planten

Water en land

Mens en Milieu

Natuurbeleid   Nationale Parken   
Entreebord bij de Bollekamer, Foto Fitis, www.fotofitis.nl

Nationale Parken

Het idee om gebieden als nationaal park aan te wijzen is meer dan een eeuw geleden in Amerika ontstaan. De bedoeling is op deze manier waardevolle natuurgebieden te beschermen en te bewaren voor de toekomst. Een nationaal park moet minstens 1000 hectare aaneengesloten terrein omvatten. Het gebied moet uit meren, vennen, duinen of bossen bestaan met een bijzonder planten- en dierenleven en het moet een grote wetenschappelijke waarde bezitten. In een nationaal park mogen geen of nauwelijks landbouwgronden liggen. Recreatie blijft wel mogelijk.

  • Nationale parken in Nederland

    Begin 2007 telde Nederland twintig nationale parken, waarvan vier nog in oprichting. De reeds ingestelde parken zijn: Schiermonnikoog, Dwingelderveld in Drenthe, de Weerribben in de Kop van Overijssel, De Groote Peel op de grens van Brabant en Limburg, de Biesbosch, Zuid-Kennemerland in Noord-Holland, de Meinweg in midden-Limburg (een grensoverschreidend Nationaal Park), de Maasduinen in Noord-Limburg (vroeger de Hamert), het Drents-Friese Wold op de grens van Drenthe en Friesland, de Lauwersmeer, de Zoom-Kalmthoutse Heide (een grens-overschreidend nationaal park met België), de Loonse en Drunense Duinen in Noord-Brabant, Duinen van Texel en de Oosterschelde. De Alde Feanen (Oude Venen), Sallandse Heuvelrug, Utrechtse Heuvelrug en De Drentse Aa (wordt een Nationaal Landschap genoemd) zijn nog in oprichting.
    Het geheel van nationale parken in Nederland bestrijkt maar liefst 117.000 hectare natuurgebied. De parken werken samen in het Samenwerkingsverband Nationale Parken (SNP)
    Het instellen van een nationaal park heeft vier doelen: het intensiveren van natuurbeheer en -ontwikkeling, het stimuleren van natuur- en milieu-educatie, het bevorderen van natuurgerichte recreatie en (wetenschappelijk) onderzoek. Het intensiveren van het natuurbeheer gebeurt door bijvoorbeeld begrazing of plaggen van het gebied. Dit geldt ook voor het opzetten van educatieve projecten vanuit een bezoekerscentrum in het gebied. Recreatie die schade toebrengt aan het gebied zal niet toegestaan worden; andere vormen van recreatie krijgen volop steun.
    Alle bovengenoemde nationale parken zijn ingesteld door het ministerie van LNV. Daarnaast zijn er in Nederland nog twee zelfstandige nationale parken die door particulieren zijn ingesteld, namelijk: nationaal park De Hoge Veluwe (opgericht in 1935) en nationaal park de Veluwezoom (opgericht in 1930).

  • Nationale Parken in het waddengebied

    Het instellen van nationale parken in het waddengebied ligt anders dan elders in Nederland. Zo staat in het Structuurschema Groene Ruimte het volgende te lezen: Het waddengebied met in (inter)nationaal opzicht buitengewoon hoge natuur- en landschapswaarden sluit qua aard en dimensie niet aan bij het in Nederland in ontwikkeling zijnde nationale parkenstelsel. Het gebied heeft bovendien reeds grotendeels een beschermde status via de PKB Waddenzee en de Natuurbeschermingswet. Het Nederlandse waddengebied vormt in feite één samenhangend geheel met het Duitse- en Deense waddengebied. Het grootste deel van het Duitse waddengebied is nationaal park. Op termijn kan worden bezien of het aanbeveling verdient het waddengebied als geheel een internationale parkstatus te geven.
    Op Schiermonnikoog vergde de instelling vanaf de oprichting-status ruim vijf jaar. De bevolking vreesde dat haar vrijheid aan banden gelegd zou worden. Ze verwachtte dat grote delen van het eiland niet langer vrij toegankelijk zouden blijven. Bovendien zaten de inwoners niet te wachten op nieuwe beheerders van hun eiland. Dezelfde punten speelden op Texel. Rond 1985 waren er plannen om van de duinen een nationaal park te maken. Toen bleef het bij plannen, mede als gevolg van de felle weerstand onder de plaatselijke bevolking. In april 1994 bracht de voorlopige commissie Nationale Parken opnieuw een bezoek aan het waddeneiland. Twee maanden nadien besloten de commissieleden de duinen van Texel de hoogste prioriteit te geven. In 2002 is het nationaal park Duinen van Texel geopend.
    De stand van zaken op Schiermonnikoog bewijst dat een nationaal park bescherming biedt. Volgens Vereniging Natuurmonumenten broedden in 1995 in het nationaal park 27 vogelsoorten die op de zogeheten Rode Lijst staan van kwetsbare en zeldzame vogelsoorten. Het gaat om bijvoorbeeld de lepelaar, bontbekplevier, roerdomp, tureluur en rietzanger. Veel 'Rode Lijst-soorten' zijn te vinden in de kustgebieden en vochtige duinen van de waddeneilanden. Schiermonnikoog is één van de weinige gebieden in Europa waar nog natuurlijke duinvorming plaatsvindt. Het gebied is 5400 hectare groot en bestaat uit duinen en kwelders. Schiermonnikoog is een belangrijk rust- en broedgebied voor vogels.
    Wanneer de gehele Waddenzee een nationaal park wordt, dan zou dit, volgens de Voorlopige Commissie Nationale Parken in nauw overleg moeten gebeuren met de Duitse deelstaten aan de waddenkust en Denemarken. Op die manier moet de gehele Waddenzee in elk land op dezelfde manier beschermd worden.

  • Nationale Parken in Duitsland

    Het grootste deel van het Beschermingsgebied in de Duitse Waddenzee bestaat uit de nationale parken die zijn ingesteld door de drie verantwoordelijke deelstaten, te weten: Sleeswijk-Holstein, Nedersaksen en Hamburg. De instelling is in overeenstemming met de Natuurbeschermingswet van de Bondsrepubliek.

  • Het Nationale Park 'Niedersächsisches Wattenmeer'

    Het Nationale Park 'Niedersächsisches Wattenmeer' is in 1986 door de deelstaat Nedersaksen ingesteld. Het park wordt op het vasteland begrensd door de dijken, duinen, geestgronden en estuaria. Aan de zeezijde wordt het begrensd door de eilanden. Het omvat ook de onbewoonde delen van de eilanden. In het Eems-Dollardgebied is de grens tussen Nederland en Duitsland nog niet vastgelegd. Dit probleemgebied valt dus niet binnen het Nationale Park. Ook de vaargeulen van de Jade, Weser en Elbe behoren niet tot het Nationale Park.
    Het nationale park beslaat een gebied van ongeveer 2400 vierkante kilometer en is in drie zones verdeeld.
    Zone 1 - de kernzone - beslaat 54% van het gebied en omvat de ecologisch meest waardevolle gebieden. Alle activiteiten die het Nationale Park of een deel ervan kunnen verwoesten, beschadigen of veranderen, zijn verboden. De toegang is voor het publiek verboden, behalve op uitgestippelde paden en routes. Er worden uitzonderingen gemaakt voor bepaalde activiteiten met betrekking tot landbouw, jacht, visserij en toegang.
    Zone 2 - de tussenliggende zone - omvat 45% van het hele gebied. Alle activiteiten die het karakter van de Waddenzee met inbegrip van de eilanden veranderen, in het bijzonder het landschapsschoon en de belevingswaarde, zijn hier verboden. De zone is toegankelijk voor het publiek, met uitzondering van de kwelders tijdens het vogelbroedseizoen (van 1 april tot 31 juli).
    Zone 3 - de recreatieve zone - beslaat ongeveer 1% van het hele gebied. Hier zijn activiteiten die in verband staan met recreatie en kuren toegestaan.

  • Het Nationale Park "Hamburgisches Wattenmeer"

    Het Nationale Park "Hamburgisches Wattenmeer" is in 1990 door de deelstaat Hamburg ingesteld. Het nationale park omvat het Hamburgse deel van de Waddenzee met inbegrip van de eilanden Neuwerk, Scharhörn en Nigehörn en is ongeveer 100 vierkante kilometer groot. Het park is verdeeld in twee zones waarin verschillende activiteiten zijn toegestaan:
    Zone 1 - de kernzone - beslaat 70% van het gebied. Deze zone is niet voor publiek toegankelijk en een aantal activiteiten, waaronder commerciële activiteiten zoals beroepsvisserij, zijn er verboden.
    Zone 2 bestaat uit de overige 30% van het gebied. Hierbij hoort het eiland Neuwerk, een klein gebied ten westen van Neuwerk en een klein gebied aan de vaste wal. Sommige activiteiten zijn hier wel toegestaan.

  • Het Nationale Park "Schleswig-Holsteinisches Wattenmeer"
    Westerhever, Foto Fitis, www.fotofitis.nl

    Het Nationale Park "Schleswig-Holsteinisches Wattenmeer" is in 1985 door de deelstaat Sleeswijk-Holstein ingesteld. De grens van het nationale park wordt langs het vasteland en langs de kusten van de eilanden en de Halligen gevormd door een lijn die op een afstand van 150 m zeewaarts van de dijken, geestgronden en duinen loopt. Het nationale park beslaat een oppervlakte van ongeveer 2730 vierkante kilometer en is in drie zones verdeeld. Per zone zijn verschillende activiteiten toegestaan:
    Zone 1 - de kernzone - omvat de gebieden die belangrijk zijn voor zeehonden en de gebieden die belangrijk zijn als broed-, rui-, rust- en foerageergebied voor vogels. De gebieden in deze zone zijn voornamelijk getijdengebieden en beslaan 31% van het nationale park. De kernzone is niet toegankelijk voor publiek.
    Zone 2 omvat andere ecologisch belangrijke gebieden, zoals kwelders, die niet bij zone 1 horen.
    Zone 3 omvat de rest van het Nationale Park.
    Iedere activiteit die vernietiging, schade of verandering zou kunnen veroorzaken aan het beschermde gebied, of tot blijvende verstoring zou kunnen leiden, is verboden. De activiteiten die wel zijn toegestaan zijn vermeld in paragraaf 6 van de 'Wet op het Nationale Park'.