Ecomare

In Nederland zijn al in 1995 op grond van de Wet Voorkoming Verontreiniging door Scheepvaart 35 zeehavens aangewezen die dienen te voorzien in voldoende ontvangstvoorzieningen voor afvalstoffen van de scheepvaart. Hiermee wordt voorzien in de afspraken die zijn gemaakt in de OSPAR verdragen. Er zijn verschillende soorten HOI's. Er zijn werven en terminals die afvalstoffen in ontvangst nemen. Er zijn mobiele inzamelmiddelen (vuilbootjes, en in de Rotterdamse haven een groot vuilschip), en er zijn gespecialiseerde bedrijven die afvalstoffen inzamelen en verwerken (zoals Tank Cleaning Rotterdam). Om de tarieven zo laag mogelijk te houden, is het netwerk van HOI's zo opgezet dat monopolieposities zoveel mogelijk worden voorkomen.
In oktober 2004 voerde Nederland de nieuwe EU richtlijn in voor het verwerken van afval van zeeschepen. Stichting De Noordzee is blij met de richtlijn voor haven ontvangst installaties. Toch vindt de milieuorganisatie dat het kabinet en de havens de regels voor afval van zeeschepen veel eenvoudiger had kunnen en moeten maken. Slechts 30% van de kosten van inzameling wordt in het havengeld voldaan. De overige kosten moeten door de schepen per keer betaald worden. Bovendien blijft de procedure om afval af te geven onnodig ingewikkeld omdat formulieren moeten worden ingevuld. Het blijft voor de scheepvaart dus goedkoper en eenvoudiger om het afval overboord te zetten.
Op basis van de Europese Richtlijn met betrekking tot HOI's zal Nederland spoedig een algemeen geldend systeem voor de inzameling van het scheepsafval invoeren. Elke schipper of kapitein moet dan voor het binnenlopen van een haven melden hoeveel en welk afval hij aan boord heeft. De haven moet beschikken over een goed afvalplan. Ieder schip betaalt (als toeslag op het havengeld) een bijdrage voor het inzamelingssysteem, ook al geeft het schip niets af. De afgifte is verplicht, en controleurs zullen minstens op een kwart van de schepen nagaan of de afvalhuishouding in orde is.
Voor de visserij en de pleziervaart gelden de meldplicht en de bijdrageplicht niet. De afgifteplicht is echter wel geldig. Ook de visserijhavens moeten beschikken over een afvalplan. De grotere jachthavens beschikken doorgaans over een containersysteem voor de gescheiden inzameling van afval. Voor de schippers in de binnenvaart en de visserij is er sinds oktober 2003 een scheepsmilieuplan beschikbaar. Dit is een praktisch werkboek voor de milieu- en afvalzorg aan boord.