Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player
 

  • English
  • Deutsch
Zoek in de Encyclopedie

Water en land

Kustgebieden   Wadden en slikken   Als leefgebied    
Kokkelaar, Foto Fitis, www.fotofitis.nl

Kokkelvisserij

De Waddenzee was veruit het belangrijkste vangstgebied van kokkels. Verder zijn ook in de Voordelta, en de Oosterschelde en Westerschelde veel kokkels te vissen. In Zuid-Europese landen is er vraag naar deze lekkernij. Dat maakte de kokkelvisserij met grote schepen, oftewel mechanische kokkelvisserij, tot een lucratieve bezigheid met gemiddelde jaaromzet van tussen de 45 en 68 miljoen euro. Maar de manier van vissen verstoorde plaatselijk de bodem van de wadden en slikken. Bovendien hebben de vogels van getijdengebieden ook kokkels nodig. In de Wadddenzee is deze vorm van schelpdierenvisserij sinds 1 januari 2005 verboden.

  • Beugels en zuigkorren

    Al sinds de middeleeuwen worden kokkels met de handbeugel gevist, zoals de handkokkelaars het nu nog steeds doen. Rond 1950 werd een techniek ontwikkeld om kokkels 'mechanisch' vanaf schepen te oogsten. Dit gebeurde met de kokkelkor, een kooi op sleden met tussen de sleden een mes. Via een spuitmond voor het mes werd het zand tussen de kokkels weggespoten, waarna de schelpdieren met een soort stofzuiger aan boord werden gezogen. Alle kokkelvissers moeten in het bezit zijn van een speciale vergunning vanwege de Natuurbeschermingswet.
    Sinds 1970 nam de gemechaniseerde kokkelvisserij sterk toe. Hoewel het aantal vergunningen in 1974 werd bevroren op 37, nam de vangst toe door vergroting van de vangsten per boot. Bij elkaar waren er ongeveer 400 mensen werkzaam in de mechanische kokkelvisserij, toen die nog was toegestaan in de Waddenzee.

  • Tapas en paella

    Na het schoonmaken worden de kokkels gekookt, en daarna ingevroren of ingeblikt. In Nederland wordt de kokkel nauwelijks gegeten. De export van kokkels gaat vooral naar Spanje, voor de tapas en de paella, en naar Portugal.

  • Kokkelstand

    De kokkelstand wisselt sterk van jaar tot jaar. De oorzaak van die grote schommelingen is nog niet bekend. In ieder geval blijken zowel strenge als erg zachte winters invloed uit te oefenen op het kokkelbestand. Bij strenge winters gaan veel kokkels dood; bij zachte winters overleven alle kokkels, ook de zwakke, maar dan blijven ook de vijanden van de kokkels in leven.

  • EVA2

    Sinds 1993 visten de kokkelaars op basis van de afspraken in het Beheersplan Kustvisserij. In kokkelarme jaren werd er niet gevist. Een vaste hoeveelheid kokkels was gereserveerd voor vogels en gebieden waar mosselbanken en zeegrasvelden zouden kunnen ontstaan waren gesloten. In 2000 werd onderzocht of deze afspraken goed werkten. De uitkomst van dit onderzoek, EVA2, zou bepalend zijn voor de toekomst van de kokkelvisserij. In 2004 verscheen het rapport. Er stond in dat de mechanische kokkelvisserij aanzienlijke schade toebracht aan de Waddenzee. Misschien was het mogelijk om op beperkte schaal duurzaam te vissen. Andere resultaten uit het EVA2-onderzoek waren dat er minder voedsel voor schelpdieren in de Waddenzee was dan vroeger en dat er te weinig schelpdieren overbleven voor eidereenden en scholeksters.

     

  • Adviesgroep Waddenzeebeleid ('Commissie-Meijer')

    Om de regering te helpen bij het beleid over schelpdiervisserij en gaswinning in de Waddenzee werd de Adviesgroep Waddenzeebeleid opgezet. Deze Commissie Meijer stelde voor om de kokkelvisserij in 7 jaar af te bouwen tot een duurzame vorm en om gaswinning toe te staan.

  • Einde kokkelvisserij

    Per 1 januari 2005 is de mechanische kokkelvisserij in de Waddenzee verboden, vooral op basis van een uitspraak van het Europese Hof. De vissers hebben van de regering een financiële compensatie gekregen, in totaal  85 miljoen euro.Tussen 2004 en 2006 is ook de kokkelvisserij in de Oosterschelde tijdelijk stilgelegd. Handmatige kokkelvisserij is op beperkte schaal nog  toegestaan in het waddengebied.