Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player
 

  • English
  • Deutsch
Zoek in de Encyclopedie

Dieren en planten

Water en land

De dam bij Eierland (Texel), Foto Fitis, www.fotofitis.nl

Kustbescherming

De duinen vormen met het strand en de vooroever een natuurlijke, zandige waterkering. Onder invloed van natuurkrachten is de zandige kust voortdurend in beweging. Op de ene plaats is er sprake van kustaanwas, op de andere van kusterosie. Waar duinen ontbreken beschermen zeedijken, dammen en kaden het achterland. Tegenwoordig zijn er methodes ontwikkeld om de natuurlijke waterkeringen te behouden, zoals zandsuppletie. De minst spectaculaire, maar eigenlijk belangrijkste vorm van kustverdediging is het beheer van de buitenste rij duinen, de zeereep.

De dam bij Eierland


De dam bij Eierland, Ecomare

Soms is het aanvullen van zand op de kust niet voldoende. De noordkop van Texel was zo'n plek waar aanvullende maatregelen nodig waren. In 1995 werd een stenen dam met een lengte van 825 meter dwars op de noordpunt van het eiland aangelegd. Door deze dam wordt de zeestroom van de kust afgebogen. Door het verminderen van de stroming zet de zee aan beide kanten van de dam zand af.

  • Kustbescherming in het waddengebied

    In Nederland is zandsuppletie de meest gebruikte methode om de kustgebieden te beschermen tegen overstromingen. In Duitsland en Denemarken zijn buitendijkse kwelders een belangrijk onderdeel van de kustverdediging.
    Kustbescherming vindt niet overal op de eilanden plaats. Als de kust niet bedreigd is, wordt de natuur vrij spel gelaten. Zo vindt op de eilanden Nigehörn en Scharhörn, Memmert en Mellum geen kustbescherming plaats. Uitzondering zijn enige kleine kustwerken die nodig zijn om de woningen van de eilandbeheerders te beschermen. Ook op Rottummeroog en Rottummerplaat vindt vrijwel geen kustbescherming plaats.

  • De Nederlandse Noordzeekust

    De 353 kilometer lange Nederlandse Noordzeekust loopt van Cadzand tot Rottumeroog en bestaat uit duinen (250 km), dijken en andere waterkerende constructies. Gezamenlijk beschermen zij de laag gelegen helft van het Nederlandse land tegen de Noordzee. In de getijdengebieden (de Delta en de Waddenzee) bestaat de kust uit wadden en kwelders. De kuststrook is niet alleen de bescherming tegen de zee, maar ook een uniek natuurgebied. En voor de recreant is vooral het strand de grote trekpleister.
    In de Wet op de Waterkeringen staat voor de verschillende soorten waterkeringen beschreven aan welke normen ze moeten voldoen. Deze wettelijke eisen zijn vastgelegd in een 'keur'. Sinds 1990 is de Noordzeekust beveiligd volgens de normen uit het rapport van de Deltacommissie. Sinds de overstromingsramp van 1953 kunnen extreme stormen, met daarmee gepaard gaande hoge waterstanden en golven, goed worden weerstaan. Om dat te bereiken zijn alle zeedijken in Nederland verhoogd tot deltahoogte.

  • Zeespiegelstijging en de kust

    Het is geen punt van discussie meer tussen politici en wetenschappers: de temperatuur op aarde stijgt, waardoor de gletsjers en de poolkappen smelten. Het warmer wordende zeewater zet bovendien uit, zodat er twee processen leiden tot een stijgende zeespiegel. Een 'neder'-land moet dan extra maatregelen nemen om zich te beschermen tegen overstromingen. Regelmatig verschijnen nieuwe ideeën en studies, zoals de aanleg van eilanden voor de kust, het verhogen van de dijken, het verbreden van de stranden, een tweede Deltaplan enzovoort.
    In september 2007 is de Deltacommissie nieuw leven ingeblazen. Deze groep deskundigen heeft voorstellen geformuleerd voor de kustbescherming tussen 2000 en 2100, in de vorm van het rapport 'Samenwerken met water'. Hun voornaamste aanbeveling is om snel werk te maken van het verbeteren van de veiligheid van Nederland. De commissie schat dat dit 1,3 tot 1,9 miljard euro gaat kosten tussen nu en 2050.
    Enkele belangrijke aanbevelingen van de Deltacommissie:
    1 - Verbreding van de kust door middel van zandsuppleties over een periode van honderd jaar. Dit geeft ruimte voor de ontwikkeling van kustnatuur.
    2 - Geleidelijke verhoging van het maximale waterpeil in het IJsselmeer tot 1,5 meter boven NAP. Dit om de berging van overtollig rivierwater mogelijk te maken.
    3 - Extra stormvloedkeringen in de Delta, zowel aan de zeezijde als meer landinwaards.
    4 - De ontwikkeling van overstromingsgebieden langs de Rijn, Maas en deltawateren, om overtollig rivierwater te kunnen bergen.
    5 - De verlenging van de houdbaarheid van de Oosterscheldekering: deze is nu bedrijfszeker tot 2075.
    6 - Alle zee- en rivierdijken versterken en verhogen waar dat nodig is.
    7 - De mondingen van de Westerschelde en de Nieuwe Waterweg blijven open. In geval van nood moet de Nieuwe Waterweg wel kunnen worden afgesloten.
    Uitgebreide informatie over het rapport is op te vragen via de weblink hieronder.

  • Zwakke schakels
    Zwakke plekken in Nederlandse zeedijken, Ecomare

    Er zijn veertien zwakke plekken in de zeewering van noordelijk Noord-Holland. Deze moeten in 2015 versterkt zijn.
    Alle zwakke plekken aanpakken kost ongeveer 432 miljoen euro. Dat geld kan worden vrijgemaakt als de verbeteringen in de loop van acht jaar worden uitgevoerd.
    De Hondsbossche en Pettemer zeewering zijn zwakke schakels omdat ze respectievelijk 1,5 en bijna 4 meter te laag zijn om een mogelijke superstorm te weren. In april 2008 verscheen een Milieu-effectrapport over de versterking van deze zeewering, in drie varianten.
    In de herfst van 2008 is men begonnen met de versterking van de zwakke plek tussen Hoek van Holland en Scheveningen. De werkzaamheden gaan naar schatting drie jaar duren. Het hele strand wordt 200 meter zeewaarts uitgebreid en stuivend zand zal de duinen moeten versterken.
    Zo'n megaproject zal voor meer dan 10.000 vogels een belangrijk verlies aan voedselgronden betekenen. Alle strekdammen zullen namelijk worden bedolven onder het suppletiezand. Op die strekdammen scharrelen duizenden meeuwen, scholeksters, steenlopers en strandlopers hun kostje bij elkaar: mosselen, slakken, krabben en zeesterren. De Waterdienst erkent dit probleem en werkt aan een oplossing.
    In 2008 presenteerde onderzoeker Bram Bliek van Swasek Hydraulics een plan om de Hondsbossche zeewering in zand te vatten, zodat een lang zandlichaam met een strand van 200 meter breed ontstaat. Om dit zandlichaam te handhaven is het nodig om tussen IJmuiden en Den Helder jaarlijks 4 tot 5 miljoen ton zand op de vooroevers te suppleren. Wind en stroming zorgen er dan voor dat het zand terechtkomt waar het nodig is.

  • Vroeger

    Al in de Bronstijd (2600 jaar geleden) bouwde men terpen die als vluchtheuvel gebruikt werden wanneer de zee steeg. Veel terpen zijn afgegraven, maar op sommige plekken nog te vinden. Op de Halligen dienen ze ook nog vandaag als bescherming voor stormvloeden.