Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

 

Zoek in de Encyclopedie

Dieren en planten

Water en land

Mens en Milieu

Noordzee zonsondergang, foto fitis, sytske dijksen

Kustgebieden

Langs de Noordzee komen verschillende typen kustgebied voor. In het westen zijn dat vooral de Schotse en Engelse rotskusten. In het zuiden zijn het, aan de kant van het continent, zandige kusten, met uitgestrekte stranden en duingebieden. Overal waar hier een rivier in zee uitmondt is er sprake van een estuarium, met als bekendste Nederlandse voorbeeld het deltagebied. Vanaf Texel tot en met het Deense schiereiland Skallingen spreekt men van een wadkust en verder noordelijk van een fjordenkust. Op de buitendijkse gronden in de estuaria en aan de rand van de wadden komen vaak kwelders voor.

  • Fauna van het kustgebied
    jonge doornhaai, foto fitis, sytske dijksen

    Het kustgebied heeft een enorme verscheidenheid aan natuurwaarden. Het ondiepe kustwater is het leefgebied van een unieke bodemfauna, waarin vooral schelpdieren en kreeftachtigen de hoofdrol spelen. Het is de kinderkamer waar ontelbare jonge vissen, zoals tong, schol en haring, opgroeien. Het strand lijkt een barre zandvlakte, maar enkele soorten dieren en planten hebben zich aangepast aan dit extreme milieu. Het duingebied, met zijn ongekende afwisseling van droge en natte, warme en koude en hoge en lage plekjes heeft een unieke flora en fauna.

  • De kust van Noorwegen

    De Noorse Noordzeekust bestaat uit veelal afgeronde en kale rotsen en gedeelten met steile kliffen. Er liggen vele grote en kleinere eilanden en de kust wordt doorsneden door diepe inhammen (fjorden). De grotere fjorden komen wel 100 kilometer landinwaarts en kunnen wel 1200 meter diep zijn. Deze grote diepten zijn ontstaan doordat het gewicht van het ijs van de laatste ijstijd het land naar beneden drukte. Toen het ijs smolt, kwam land langzaam weer naar boven. De flinke diepte van de fjorden ontstond vervolgens door de schurende werking van gletsjers en smeltwater.

  • De Schotse kust
    Broedkolonie papegaaiduikers, Foto Fitis, www.fotofitis.nl

    Aan de oostkant van Schotland ligt een rotskust opgebouwd uit oud gesteente, waar diepe inhammen naast hoge kliffen voorkomen. Hoewel het gesteente overeenkomsten heeft met die aan de Noorse kust is de Schotse kust veel minder grillig dan de fjordkust. Dit verschil is hoofdzakelijk veroorzaakt doordat de ijslaag van de laatste ijstijd in Schotland minder zwaar was dan de laag op het gebied waar nu Noorwegen ligt. Nadat de ijsmassa verdween steeg Schotland wel maar minder dan het Noorse gedeelte. Op sommige plekken bezit de Schotse kust ook duingebieden met stranden.
    Twee archipels, de Orkney's en de Shetlands, vormen de grens van de Noordzee in het noordwesten. Met name deze eilanden, maar ook de andere delen van de Schotse Noordzee-kust, worden bevolkt door broedende zeevogels (alken, zeekoeten, papegaaiduikers, drieteenmeeuwen) en grote kolonies grijze zeehonden.

  • De Engelse kust
    Monding van de Theems, Ecomare
    Monding van de Theems, Ecomare

    Meer zuidelijk, aan de Engelse kusten, ligt jonger gesteente met afwisselende eigenschappen. Er zijn meestal lage kliffen, vaak met een strand ervoor, onderbroken door inhammen en vlakke riviermondingen. De Wash is een klein waddengebied wat in één van deze inhammen is ontstaan. In de riviermonden en achter strandwallen liggen op sommige plaatsen wadden en vooral kwelders. Nog verder naar het zuiden, boven de monding van de rivier de Thames ligt de kust van East Anglia. Deze bestaat uit grind wat door de golven naar het strand is verplaatst en naar vorm en grootte is gesorteerd.

    De monding waar de Thames en verschillende andere rivieren uitmonden, bestaat al 8000 jaar zonder dat deze ooit is dichtgeslibd. De Engelse kust onder deze monding is opgebouwd uit de resten van coccolieten, miscroscopisch kleine algjes bedekt met kleine ronde kalkplaatjes. In de loop van de miljoenen jaren hoopten de kalkplaatjes zich op tot een honderden meters dikke laag, die nu de beroemde witte krijtkliffen zoals bij Dover vormen.

  • Het zuidoostelijk kustgebied
    kust bij Den Helder, foto fitis, sytske dijksen

    De kustgebieden in Frankrijk, België, Nederland, Duitsland en Denemarken vertonen veel overeenkomsten. De Franse, Belgische en Nederlandse kusten bestaan voornamelijk uit stranden en met een daar achterliggend duingebied. In het zuidwesten van Nederland ligt het unieke deltagebied en in het noorden begint de Waddenzee. Dit gebied loopt langs de gehele kust van Duitsland en tot ongeveer halverwege Denemarken (tot Esbjerg) en bestaat uit een rij kleine eilanden met daarachter een landschap van geulen en bij eb droogvallende platen; de Waddenzee. Verder naar het noorden is de Deense Noordzeekust opgebouwd uit lange stranden met op sommige plaatsen lagunes erachter, die in Denemarken al fjorden worden genoemd.

  • Waddenlandschappen
    Waddenzee, foto fitis, sytske dijksen

    In het waddengebied komen van nature vier landschappen voor:
    - de eigenlijke wadden,
    - zandplaten en stranden,
    - kwelders,
    - duinen.