Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player
 

  • English
  • Deutsch
Zoek in de Encyclopedie

Dieren en planten

Vissen   Baarsachtigen   Pietermannen   Visbiologie   Visgemeenschappen   Voortplanting   Visziekten   Zeefauna   Zeebodemfauna   Gemeenschappen   Kustfauna   
  • Ned: Kleine pieterman (puikelaar, puikeling, pukkel, stekeltje)
  • Lat: Echiichthys vipera
  • Eng: Lesser weever
  • Dui: Kleiner Petermann (Petermännchen)
  • Dan: Lille fjæsing
  • Ned: Grote pieterman (arend, merlaan, meerlaan (B), peitervis, steekvis)
  • Lat: Trachinus draco
  • Eng: Greater weever (common weever)
  • Dui: Großes Petermännchen (Drachenfisch, Petermann)
  • Fra: Vive (vive commune)
  • Dan: Fjæsing
print print
Kleine pieterman., Foto Fitis, www.fotofitis.nl

Pietermannen

Er komen in de Noordzee twee soorten voor: de grote en de kleine pieterman. De grote pieterman kan tot 40 centimeter groot worden, de kleine pieterman wordt hooguit zestien centimeter lang. De kleine pieterman leeft dichter onder de kust dan de grote. Beide soorten zijn bodemvissen, die vooral 's avonds en 's nachts actief zijn, en zich overdag ingraven in het zand. Ze eten kleine kreeftachtigen en bodemvisjes.

  • Gevaarlijke stekels

    Alleen de ogen en rugvinnen van ingegraven pietermannen steken boven het zand uit. De voorste stekels van de rugvinnen en de kieuwdeksels van beide soorten bevatten groeven die in verbinding staan met gifklieren. Als een zwemmer op de rugvin stapt, komt er vrijwel meteen gif via de wond in de bloedbaan. Het gif tast de bloedcellen aan en veroorzaakt een felle pijn. Andere mogelijke gevolgen van een steek van een pieterman zijn hartklachten, ademhalingsstoornissen en bewusteloosheid. Schoonmaken met heet water en/of azijn inactiveert het gif en helpt om de pijn te verminderen. De dosis gif van de kleine pieterman zorgt wel voor een vervelende pijn, maar is zelden gevaarlijk. De dosis gif van de grote pieterman kan zo groot zijn, dat kleine kinderen en gevoelige volwassenen een shock oplopen.
    De grote pieterman leeft het grootste deel van het jaar in dieper water, maar ze trekken in de zomer naar het ondiepe kustwater. De kleine pieterman leeft in ondiep water en wordt zeer regelmatig waargenomen langs de Nederlandse stranden. Zwemmers lopen elk jaar een klein risico om een steek van de kleine pieterman op te lopen.

  • Verspreiding en habitat grote pieterman
    Verspreiding van de grote pieterman, Ecomare, Gijs van der Paauw

    De grote pieterman kwam algemeen voor in het Nederlandse deel van de Noordzee maar verdween na de strenge winter 1962-1963 vrijwel helemaal. De grootste populatie in het Nederlandse deel van de Noordzee bevond zich direct ten westen van de kop van Noord-Holland en Texel. Vissers voerden aan het eind van de jaren vijftig nog 30 tot 40 ton grote pietermannen per jaar aan. De vis bracht in die tijd een redelijke prijs op, omdat kenners hem als een lekkernij beschouwden. Sinds de opkomst van de boomkorvisserij met wekkerkettingen is de grote pieterman,sterk in aantal achteruitgegaan.

  • Verspreiding en habitat kleine pieterman
    Distribution of the greater weever, Ecomare