Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

 

Zoek in de Encyclopedie

Blauwe Kiekendief

afmetingen:

lengte: 43-50 centimeter
spanwijdte: 100-120 centimeter

kleur (volwassen):

mannetjes: blauwgrijs met een witte vlek boven de staart en zwarte vleugelpunten
vrouwtjes: bruin gevlekte rug en grote witte vlek boven de staart

voedsel:

kleine zoogdieren (muizen, ratten, jonge konijnen en hazen) en vogels, vooral kuikens (fazanten, weidevogels en zangvogels)

vijanden:

afname van geschikte gebeiden

voorkomen:

broedvogel (96% op waddeneilanden); vogels uit het noorden trekken door Nederland

leefgebied:

duinen, heidevelden, moerassen en op braakliggende velden.

voortplanting:

geslachtsrijp: vanaf 2 jaar
aantal eieren: 3-5

leeftijd:

gemiddeld 7 jaar (oudst bekende::+ 17 jaar)

  • Ned: Blauwe kiekendief
  • Eng: Hen harrier
  • Fra: Busard Saint-Martin
  • Dui: Kornweihe
  • Dan: Bli kærhøg
  • Nor: Myrhauk
  • Fries: Blauwe Hoarnskrobber
  • Ital: Albanella reale
  • Lat: Circus cyaneus
blauwe kiekendief vrouwtje, foto fitis, adriaan dijksen

Blauwe kiekendief

Zie je een blauwe kiekendief? Dan heb je geluk! Het gaat erg slecht met deze prachtige roofvogel. Ze komen nog maar op een paar plaatsen in Nederland voor en nemen nog steeds in aantal af. Het is nog altijd onbekend hoe dat komt, maar waarschijnlijk kunnen ze te weinig eten vinden. Net als de bruine kiekendief vliegen blauwe kiekendieven met hun vleugels in een vlakke V-vorm. Laag zwevend boven open terrein zoeken ze zo naar prooien. Ze slapen en broeden op de grond.

Op Texel


blauwe kiekendief, foto fitis, sytske dijksen

Tot 1980 broedden er geen blauwe kiekendieven op Texel. Er waren toen wel meer grauwe kiekendieven dan nu. Maar vanaf 1980 begint de 'witsteertskor', zoals hij op Texel wordt genoemd, aan zijn opmars. In 1994 broedden er 27 paartjes op het eiland. Niet lang daarna begint een langzame, maar gestage terugggang. In 2012 broedden er nog maar 5 paartjes van deze zeldzame roofvogel op het eiland.

  • Broedende kiekendieven

    Een blauwe kiekendief bouwt zijn nest op de grond in een heideveld of een duinvallei. Dat is niet altijd even veilig. In 2009 werden op Terschelling twee nesten door dieven geplunderd. Uit één nest verdwenen vijf jongen, uit een tweede werden drie eieren gehaald. Naar de nesten liep een pad dat duidelijk door mensen was gemaakt.

  • Overwinteren
    blauwe kiekendief, foto fitis, adriaan dijksen

    Blauwe kiekendieven trekken niet zo ver weg om te overwinteren. Sommige Scandinavische kiekendieven overwinteren in Nederland. De kiekendieven die in Nederland broeden overwinteren hier of vliegen naar België, Frankrijk of Engeland. De trek naar het winterkwartier begint eind augustus. Eind maart vliegen de vogels weer weer naar hun broedgebied. Uit onderzoek blijkt dat blauwe kiekendieven de winter steeds dichter bij hun geboorteplek doorbrengen. Hoewel ze daardoor eerder in de broedgebieden kunnen aankomen, is het de vraag of ze zo dicht bij huis, waar de meeste prooidieren voor de kou zijn weggekropen, wel voldoende eten kunnen vinden.

  • Ontwikkelingen in het waddengebied
    blauwe kiekendief, foto fitis, adriaan dijksen

    Het eerste paartje blauwe kiekendieven dat in het waddengebied broedde, nestelde in 1940 op Ameland. In 1946 kwam het eerste paartje op Terschelling broeden, gevolgd door Schiermonnikoog (1954), Vlieland (1970), Texel (1978) en Rottum (1991). Tussen 1990 en 1994 waren er in totaal 115 paartjes in het waddengebied. Toen broedde 90% van de Nederlandse blauwe kiekendieven op de wadden. In 2012 broedden er nog maar 11 paartjes op de waddeneilanden. Op Ameland broedde er zelfs geen meer en ook op Terschelling en Schiermonnikoog zijn ze verdwenen. De blauwe kiekendief staat nu op de Rode Lijst van bedreigde vogelsoorten.

  • Redenen voor achteruitgang

    Het is niet precies bekend waarom de blauwe kiekendieven zo achteruit gaan. Duidelijk is wel dat de broedende blauwe kiekendieven genoeg jongen weten groot te brengen, de problemen ontstaan vooral bij de jonge dieren die voor het eerst op eigen benen moeten staan en bij de volwassen vogels. Onderzoekers die braakballen uitpluizen zien dat de vogels zijn overgestapt op een ander dieet: vroeger aten ze veel fazanten, weidevogels en konijnen; tegenwoordig eten ze veel kleinere prooidieren zoals woelmuizen en echte muizen. Misschien hebben de roofvogels het moeilijker omdat ze meer kleine prooien moeten vangen. Ook concurrentie met de bruine kiekendief, havik en buizerd en verstoring door mensen spelen waarschijnlijk een rol. Maar het kan ook zijn dat de blauwe kieken andere broed- en jachtgebieden opzoeken. Op de Duitse waddeneilanden neemt de populatie blauwe kiekendieven juist toe. Met behulp van gekleurde ringen proberen de vogeldeskundigen uit te vinden of de Nederlandse 'kieken' daar hun heil zoeken. Af en toe gebeurt dat zeker. Een vrouwtje dat in 2009 op Baltrum broedde, bleek drie jaar eerder op Schiermonnikoog te zijn geboren.

  • Grazers helpen niet

    Schapen, geiten en runderen worden overal langs de kust ingezet om te zorgen dat de duinen niet verruigen. Hoewel deze grazers zorgen dat de duinen niet dichtgroeien met struiken en grassen hebben ze een negatief effect op woelmuizen. En laten blauwe kiekendieven nu net dol zijn op deze kleine zoogdiertjes. Begraasde terreindelen worden niet alleen gemeden als jaaggebied, maar ook als nestplaats. Toch hebben blauwe kiekendieven ook niets aan een terrein dat helemaal is dichtgegroeid, dan kunnen ze hun prooien niet meer vangen. Vogelbeschermers zouden daarom graag zien dat er variatie komt in de soorten begrazers en de begrazingsdruk. Wisseling hiervan in tijd en ruimte zou veel op kunnen leveren; begrazing op maat dus.

  • Bescherming

    Signalering: Network Ecologische Monitoring, rode lijst
    Beleid: soort van doelsoortenlijst
    Nationale wetgeving: Flora- en Faunawet
    Europa: Vogelrichtlijn, CITES
    Internationaal: Bern-Conventie, Bonn-Conventie