Kiezelwieren
afmetingen:
tot enkele tienden van millimeters
bloeit:
komt snel tot groei en voortplanting in het voorjaar
groeiplaats:
vrije waterkolom of als laagje op de zeebodem
bijzonderheden:
enorme verscheidenheid aan kleuren en vormen
- Ned: Kiezelwieren (diatomeeën)
- Lat: Diatomeae, Bacillariophyceae
- Eng: Diatoms
- Dui: Kieselalgen (Diatomeen)
- Dan: Kiselalger
print
- Diatomeeën, Koninklijk NIOZ, www.nioz.nl
Kiezelwieren (diatomeeën)
Heb je wel eens vuursteen gevonden op het strand? Wist je dat de kiezel van de vuursteen afkomstig is van miljoenen eencellige kiezelwiertjes? Diatomeeën of kiezelwieren zijn belangrijk in zee. Ze zetten heel veel zonne-energie om. Ze zijn hoofdvoedsel voor allerlei kleine planktoneters, zoals roeipootkreeftjes en vislarven, die op hun beurt weer op het menu staan van grotere vissen. Zo staan de kiezelwieren aan de basis van het voedselweb in zee. Kiezelwieren leven in het water en op de zeebodem. Ze worden tot een paar tienden van een millimeter groot.
- Deksel-en-doos
- , NIOZ-Jolanda van Iperen
Elk kiezelwiertje leeft in een huisje van kiezel, dat uit twee delen bestaat, een dekseltje en een doosje. Ze hebben prachtige vormen, met gaatjes en puntjes, als een bonbonschaaltje. Net als andere planktonplantjes kunnen kiezelwieren zich snel vermenigvuldigen. De twee delen van het huisje scheiden zich van elkaar en aan elk stuk wordt een nieuwe helft gevormd. Die is altijd een beetje kleiner dan de oude, zodat na iedere deling één van de twee nieuwe algen even groot is als de oorspronkelijke cel en de andere iets kleiner. Na heel veel delingen zitten sommige cellen in een te klein huisje. Dan groeit zo'n kleine cel eerst tot de normale omvang uit en maakt dan pas weer een huisje. Vaak blijven na deling de cellen aan elkaar klitten, zodat ze ketens en linten vormen. In zo'n keten leidt elke cel onafhankelijk van de andere zijn leven.
- Verdediging
- Bodembewoners
- , Ecomare
Er zijn ook soorten kiezelwieren die niet in het water zweven, maar op wadplaten groeien. Onderzoekers noemen ze 'bentische diatomeeën'. Deze bodemalgen vormen daar suikers die een plakkerige laag vormen. Die laag heet de algenfilm. De algenfilm zorgt ervoor dat het slik niet zo gauw weg spoelt. In het voorjaar zijn hele stukken wad bruinachtig gekleurd van de kiezelwieren (zie foto). De bentische diatomeeën op de slikplaten vormen het voedsel voor talloze grazende bodemdieren. Veel schelpdieren, zoals nonnetjes en slijkgapers, hebben een soort stofzuigerslang (sipho) waarmee ze de kiezelwieren van de bodem zuigen.
- Drijfvermogen
- , Jolanda van Iperen, NIOZ
Veel diatomeeën hebben allerlei uitsteeksels in de vorm van haren en stekels. Daardoor kunnen ze beter drijven en zweven in het water. Sommige soorten hebben een oliedruppeltje in hun huisje om hun zweefvermogen te vergroten. Verder dienen de ingewikkelde groefjes, putjes en gaatjes op de huisjes ook om het oppervlak en daarmee het drijfvermogen te vergroten. Tenslotte kan een platte cel beter drijven dan een bolle cel.
