- Wierdedorp Stedum, Wim Bouwland, www.bouwland.org
Dorpen in Noord-Groningen
Noord-Groningen en Noord-Friesland hadden vroeger het grootste aantal kerkdorpen van West-Europa per oppervlakte-eenheid. Dat kwam door de natuurlijke omstandigheden. Het gebied was zeer vruchtbaar en kon dus een groot aantal inwoners voeden, maar door de vele waddenprielen en de periodieke overstromingen lagen de gemeenschappen ten opzichte van elkaar zeer geďsoleerd. Men was op zichzelf aangewezen. Vrijwel elk dorp, hoe klein ook, had een kerk. Men onderscheidt wierdedorpen, dijkdorpen en vissersplaatsen.
- Dijkdorpen
- Westerdijkshorn en Zijldijk, Wim Bouwland, www.bouwland.org
Dijkdorpen zijn jongere dorpen. Ze zijn langgerekt en hoewel de oude zeedijk in de loop der eeuwen vaak is 'weggemoffeld' vertonen ze vaak nog wel enig niveauverschil. De grootste groei vertoonden de dijkdorpen in de 19e eeuw toen de akkerbouw een grote behoefte had aan werkkrachten. Nog steeds is te zien dat er vaak kleine arbeidershuisjes staan in zo'n dorp. Voorbeelden van dijkdorpen zijn 't Zandt, Zijldijk, Oldenzijl, Pieterburen en Den Andel.
- Visserijplaatsen
- Haven van Noordpolderzijl, Wim Bouwland, www.bouwland.org
Er zijn enkele vissersdorpen in Groningen. De bekendste is natuurlijk Zoutkamp, dat als vestingplaats is ontstaan. Nog steeds heerst in Zoutkamp de sfeer van een echt vissersdorp, hoewel Lauwersoog de havenfunctie grotendeels heeft overgenomen. Een prachtig vissersplaatsje is ook Termunterzijl, met de oude sluis. Ook Noordpolderzijl is een ideale plek om én van het wad én van de visserijsfeer te proeven.
Finsterwolde was in vervlogen tijden een vissersplaats. Eén bootje vaart nu nog onder de 'Finsterwolder vlag'. Het heeft als thuishaven niet Finsterwolde, maar Nieuwe Staten Zijl, ook een prachtige plek om van het Groninger zeelandschap te genieten. - Kerken in Noord-Groningen
- Kerkjes van Tinallinge en Marsum, Wim Bouwland, www.bouwland.org
Er is veel bewaard van de enorme aantallen kerken en kerkjes in Noord-Groningen. Vrijwel altijd staan ze op het hoogste punt van de wierde en zijn ze gebouwd van oude grote rode bakstenen, de zogenaamde kloostermoppen. De kerkjes zijn in de regel heel oud en vertonen een schat aan staaltjes van oude romaanse en romanogotische bouwkunst. Ook het interieur van de kerken is vaak erg mooi.
Mooie wierdekerkjes staan in Marsum, Oostum, Ezinge, Leermens en Termunten. Grote kerken op de wierden zijn te vinden in Loppersum, Stedum, Middelstum en Ten Boer. Mooie kerken van de dijkdorpen staan in Pieterburen en 't Zandt.
Er is een groot aantal plekken op de wierden waar de kerken zijn verdwenen. De kerkhofjes, vaak erg romantisch, liggen er nog. Mooie voorbeelden hiervan zijn Maarhuizen, Klein Maarslag, Ranum, Wierhuizen (vlakbij Pieterburen) en Groot Wetsinge.
Zie ook
Info
Copyright Het Groninger Landschap
