Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

 

Zoek in de Encyclopedie

Dieren en planten

Water en land

Deens waddengebied   Mandø   Geschiedenis   

Mens en Milieu

Mandø, Foto Fitis, www.fotofitis.nl

Mandø

Mandø is het kleinste bewoonde waddeneiland van Denemarken en ligt tussen Rømø en Fanø. De oppervlakte is 8 vierkante kilometer. Het eiland is bijna volledig omgeven door een dijk. Het is er rustig, want bij hoog water is het eiland niet te bereiken. Men bereikt het eiland via twee wegen op die alleen bij laag water toegankelijk zijn. Het zijn zogenaamde 'ebbewegen': de Liningsvejen en de Ebbevejen. Op Mandø wonen ongeveer 70 mensen.

  • Weinig bescherming

    Op Mandø ligt slechts een enkele duinenrij. Deze is ongeveer 100 tot 200 meter breed en bevindt zich aan de westkant van het eiland. Deze duinen beschermen de bewoners van het huidige dorp tegen de zee. Verder beschermt een dijk de lager gelegen weilanden tegen overstromingen. Langs de Liningsvejen wordt met behulp van rijshout en greppels land gewonnen.

  • Ontstaansgeschiedenis

    Mandø bestond vroeger uit twee eilanden die halverwege de jaren dertig van de vorige eeuw door een dijk met elkaar werden verbonden. Oorspronkelijk zou Mandø nog veel groter geweest zijn.

  • Bezienswaardigheden op Mandø

    In het 'Mandø Centret' is een tentoonstelling over het eiland ingericht. In het plaatsje Mandø bevindt zich het 'Mandøhuset', een rond 1831 gebouwde kapiteinswoning. Hierin is tegenwoordig het streekmuseum ondergebracht. In Mandø zijn verder een kerk uit 1639 en een oude molen uit 1860 gevestigd. In de tentoonstelling 'Ornitologisk Samling' zijn meer dan 300 verschillende soorten vogels van het eiland te zien. Aan de zeezijde van de duinen staat een zuil waarop de waterstand van de stormvloed van 1634 aangegeven is.

  • Vervoer
    Wadbus naar Mandø, Foto Fitis, www.fotofitis.nl

    De 7 kilometer lange Liningsweg loopt door het wad van Vester Vedsted naar Mandø. De dam is laag en staat bij hoogwater onder water. De hoogwaterstand bepaalt dus hoe lang erover gereden kan worden. In de zomer rijdt de van het getij afhankelijke Mandø-bus dagelijks van Vester Vedsted naar het eiland; in de winter alleen op afspraak. De busrit duurt 35 tot 45 minuten.
    Er is nog een tweede weg naar Mandø, de iets zuidelijker gelegen Mandø Ebbeweg. Hierop mag echter niet gereden worden. De weg wordt door zogenaamde wilgenbezems aangegeven. Voor personen die niet ter zake kundig zijn, bestaat er een groot risico door de vloed verrast te worden.

  • Geschiedenis van Mandø

    Mandø wordt voor het eerst in 1231 in de literatuur vermeld. Het eiland behoorde toe aan de toenmalige koning van Denemarken. In de 15e en 16e eeuw zou Mandø een voorname vissersplaats geweest zijn. In de 16e eeuw werd Mandø enkele malen hevig geteisterd door stormvloeden. Op 'Gammel Mandø' (oud Mandø) bevonden zich vroeger het dorp en de kerk. Deze werden tijdens de stormvloed van 1634 vernietigd, en de eilandbewoners trokken naar hun huidige woonplaats in de hoger gelegen duinen. In de 17e eeuw was er geen visserij meer op Mandø. In 1741 verkocht de koning het eiland aan de bewoners. In deze periode verdienden de mannen hun geld in de scheepvaart, terwijl de vrouwen zich thuis bezighielden met landbouw.

  • Dijken

    Er zijn twee dijken op Mandø: een ter bescherming van het dorp (uit 1887) en een zeedijk (uit 1935-1937). Buiten de eerstgenoemde dijk bevinden zich de boerderijen uit de jaren vijftig van de vorige eeuw. Deze boerderijen liepen grote schade op tijdens de zware stormen in 1981, toen de zeedijk doorbrak. De bewoners van het dorp in de duinen hadden geluk...
    De priel 'Große Rinne' scheidde -tot aan de bedijking van heel Mandø in 1938- 'Gammel Mandø' van het zuidelijke eilandgedeelte. Mandø's 'Weele' is ontstaan tijdens de stormvloed van 1923.