Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player
 

  • English
  • Deutsch
Zoek in de Encyclopedie

Dieren en planten

Water en land

Vlieland   Folklore   Begrafenissen   Opkleden   Schiermonnikoog   Folklore   

Mens en Milieu

Natuurbeleid   Nationale Parken   

Folklore op Schiermonnikoog

Er zijn twee typisch Schiermonnikoger feesten: Klozum (5 december) en Kallemooi (Pinksterfeest).

  • Klozum

    Klozum is een feest dat op 5 december gevierd wordt, maar niets met Sinterklaas te maken heeft. 's Avonds gaan gemaskerde en verklede figuren de straat op.

    Bij enkele huizen in het dorp wordt de voordeur opengezet. In deze huizen verzamelen zich de andere dorpsbewoners. De Klozums mogen voeren hier hun act op, het liefst met medewerking van de toeschouwers.

    Dit gebruik is nauw verwant met soortgelijke feesten op andere eilanden, zoals Oude Sunderklaas op Texel, het Opkleden op Vlieland en Sunderklazen op Ameland.

    De act gaat in op gebeurtenissen van het afgelopen jaar in het dorp of elders in de wereld. Zo was de instelling van het Nationaal Park en alles wat daar bij kwam kijken een geliefd onderwerp.

    Na het toneelstukje krijgen de Klozums een drankje van de gastheer of -vrouw. Tegen twaalf uur 's avonds verzamelen alle Klozum-figuren zich bij het dorpshuis. Daar is om 24.00 uur het demasqué, de ontmaskering van alle spelers, waarna het feest nog lang doorgaat.

    In de middag van 3 en 4 december gaan de kinderen langs de huizen met een open deur. Ook zij zijn gemaskerd of beschilderd en verkleed in bizarre gewaden. Ze roepen 'Klozum, klozum' en voeren een stukje of een liedje op. Hierna krijgen ze snoep of koekjes.

    Een soortgelijke manier om 5 december te vieren kwam in vroeger tijden op veel plaatsen in Nederland voor. Het oorspronkelijke doel was het verjagen van boze geesten uit de huizen.

  • Kallemooi
    Kallemooi, een Schiermonnikoger voorjaarsfeest, Martin Schoenmaker, BC Schiermonnikoog

    Met Pinksteren viert Schiermonnikoog het feest Kallemooi. Dit feest komt nergens anders in Nederland voor. Drie dagen lang staat er in het dorp een lange paal. Bovenin hangt een mand met een haan erin. Op de derde Pinksterdag rijden de kinderen in boerenwagens en zingend door het dorp.

    Op de zaterdag voor Pinksterzondag wordt om middernacht midden in het dorp een lange mast neergezet. Bovenin hangt een mand met daarin een gestolen haan. Aan de top van de mast is een groene meitak gebonden. Aan de uiteinden van een latje hangen twee lege jeneverkruiken. Boven in de mast wappert de Nederlandse vlag met daarop het woord Kallemooi. De haan leeft drie dagen op water en brood. Hij wordt pas op de derde pinksterdag in optocht teruggebracht naar de eigenaar.

    Het oprichten van de mast gebeurt onder toezicht van de Kallemooi-commissie. Deze commissie zamelt ook geld in voor goede doelen. Het feest dateert, volgens oude boeken, al van 1646. Vroeger werd er speciaal kallemooi-bitter gebrouwen.

    De derde pinksterdag staat in het teken van de kinderen. 's Middags zijn er traditionele spelletjes. 's Avonds rijden de kinderen op boerenwagens zingend ('Pinksterfeest gaat nóóit verloren...') door het dorp en de polder.

    Het Kallemooi-feest wordt vaak lang en met veel lawaai gevierd. Hierbij wordt er in de café's heel wat gedronken. Het Kallemooi-feest komt in andere vormen ook elders voor. Het lijkt op de midzomerfeesten in Zweden. In een plaats in Rusland wordt ook een voorjaarsfeest gevierd waarbij een haan in een mast gehesen wordt als teken voor vruchtbaarheid voor mens en natuur. De kallemooi-mast zal dus in feite een meiboom zijn.