- noorderhaaks, foto fitis, sytske dijksen
Noorderhaaks (de Razende Bol)
In de Noordzee, direct ten westen van het Marsdiep, ligt de zandplaat Noorderhaaks. Alleen bij zware storm komt de plaat helemaal onder water te staan. Noorderhaaks hoort bij de gemeente Texel. Texelaars noemen de plaat meestal 'de Razende Bol'. Het is een populaire bestemming voor een boottochtje vanuit Den Helder of Oudeschild. Op warme dagen kan de Razende Bol behoorlijk druk zijn. Maar ja, zeevogels en zeehonden zoeken er ook rust. Sinds 2006 is het westelijke deel afgesloten voor publiek, vooral om de ongeveer 120 grijze zeehonden te ontzien die er rusten.
- Een dynamisch stukje Nederland
- Molengat (links), foto fitis, sytske dijksen
De Razende Bol is ongerept. Mensen hebben er nooit ingegrepen en dat is in Nederland heel bijzonder. De plaat is ontstaan doordat het water uit de Waddenzee bij eb stuit op de opkomende vloed vanaf de Noordzee. De beide stromingen heffen elkaar op en het zand in het water bezinkt. Dit soort zandplaten verplaatst zich altijd. Zo lag een eeuw geleden op de plek waar nu de huidige Razende Bol ligt een andere zandplaat, Onrust. Onrust groeide aan het begin van de vorige eeuw aan Texel vast. De Razende Bol verplaatst zich met een snelheid van ongeveer 100 meter per jaar naar het noordoosten, maar of hij ook aan Texel vast zal groeien is niet zeker. De stroom in het Molengat, de vaargeul tussen Texel en Noorderhaaks, is nog behoorlijk sterk en de afstand tussen plaat en eiland wordt niet minder. Het lijkt erop dat de Razende Bol zich langs de kust van Texel in noordelijke richting zal uitbreiden. Het Molengat is zo'n 650 meter breed. Alleen schepen met een geringe diepgang kunnen er door.
- Betekenis als natuurgebied
- zeehonden op Noorderhaaks, foto fitis, sytske dijksen
De Razende Bol is een belangrijke hoogwatervluchtplaats voor vogels. Vooral de soorten die gevoelig zijn voor verstoring door menselijke activiteiten kunnen op de plaat terecht. Ook grijze zeehonden rusten er veel. In 1994 waren er 8 dieren, in 2003 lagen er gemiddeld 40 tot 50, en in 2010 naderde het aantal rustende zeehonden op de plaat de 200. Het is inmiddels een gemengde groep geworden, want ook gewone zeehonden worden er gezien.
In 2003 kwam op Noorderhaaks voor het eerst een jonge grijze zeehond ter wereld; in de daaropvolgende jaren is het aantal 'pups van de Razende Bol' steeds gestegen.
In 2004 werd vastgesteld dat er dwergsterns op de plaat broeden. Sindsdien doen ze dat jaarlijks maar in 2010 zijn alle dwergsterns weer op de Texelse Hors gaan broeden. Dwergsterns staan bekend om hun grillige nestelgedrag, dus is dat op zich niet verwonderlijk of verontrustend.
Zie ook
Info
Copyright Ecomare
Aandacht van een grote grijze zeehond
Op de Razende Bol ben ik eens gaan zwemmen, bij mooi weer, in mijn blote kont. Ik was alleen in het water gegaan, en bleef redelijk dichtbij de kant. Op een gegeven moment voelde ik dat er nog iemand in het water was, vlakbij. Ik keek om en zag een grote grijze zeehond op nog geen drie meter afstand. Het dier keek nieuwsgierig naar mij. Ik voelde me allerminst op mijn gemak. Uit ervaring weet ik hoe sterk die beesten zijn. Ik ben zo vlug mogelijk aan land gegaan!
Arthur Oosterbaan, medewerker Educatieve Dienst
