Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player
 

  • English
  • Deutsch
Zoek in de Encyclopedie

Dieren en planten

Water en land

Mens en Milieu

Scheepvaart   Scheepvaartroutes   
Boei, Marijke de Boer

Scheepvaartroutes

De Noordzee is één van de drukst bevaren zeegebieden ter wereld. Vooral in het zuidelijk deel is de verkeersintensiteit hoog. Per jaar passeren 250.000 schepen het Nederlandse deel van de Noordzee. De vissersschepen en de recreatievaart zijn hier nog buiten beschouwing gelaten. Om een vlotte en veilige afwikkeling van het scheepvaartverkeer te garanderen, zijn eind jaren zestig van de vorige eeuw verkeersscheidingsstelsels en diepwaterroutes ingesteld.

  • De scheepvaartroutes op het Nederlandse deel van het Continentaal Plat
    Scheepvaartroutes op het NCP, Ecomare, Gerbrand Gaaff
    Naar de Noordzee-atlas

    Op het Nederlandse deel van het Continentaal Plat zijn vaste routes voor de grote scheepvaart ingesteld. Deze routes zijn: het Noord Hinder stelsel, het Maas-stelsel, het Texel-stelsel, het Vlieland-stelsel, Terschelling en de Duitse Bocht en het Friesland-systeem. De laatste route is in 1990 gerealiseerd. Alle routes hebben voor de vaart in tegenovergestelde richtingen gescheiden vaarbanen.
    Op de scheepvaartroutes mogen geen olieplatforms of andere hindernissen komen. De scheepvaartroutes zijn om gebieden heen gelegd die door Defensie worden gebruikt.
    De scheepvaartroutes beslaan 2400 vierkante kilometer (4% van het NCP)
    Voor de schepen met de grootste diepgang zijn diepwaterroutes gemaakt. Er lopen er twee in het diepste gedeelte van de Noordzee tussen de Nederlandse kust en de Britse oostkust. Aansluitend op de diepwaterroutes in de Straat van Dover zijn twee toegangsgeulen aangelegd naar de Nederlandse havens: de Euro-Maasgeul, voor de vaart naar Europoort en Rotterdam, en de IJ-geul ,voor de vaart naar IJmuiden en Amsterdam.
    De Euro-Maasgeul is toegankelijk voor schepen met een diepgang tot 22,5 meter; de IJ-geul voor schepen met een diepgang tot 16,5 meter. Door de Euro-Maasgeul varen jaarlijks gemiddeld 357 schepen met de maximale diepgang, door de IJ-geul 90. Deze geulen worden op diepte gehouden door jaarlijkse baggerwerkzaamheden. De diepwaterroute is in het midden van de Noordzee ongeveer 35 meter diep. De scheepvaartroute die het dichtst langs de kust loopt, is bij laagwater 20 tot 25 meter diep.
    Verder is er een aparte route voor de grootste schepen die zijn geladen met gevaarlijke stoffen. Deze route loopt zo ver mogelijk uit de kust. Tijdens controles bij Den Helder in 2007 bleek dat regelmatig tankers met gevaarlijke stoffen te dicht langs de kust varen: 65 schepen in 3 maanden tijd. De rederijen van de schepen krijgen een boete opgelegd.
    Voor het verkeer tussen het continent en het Verenigd Koninkrijk zijn geen aparte routes. Waar dit verkeer de hoofdverkeersstroom kruist, worden hoge eisen aan de uitkijk gesteld en wordt het verkeer door walstations begeleid.

  • Scheepvaartroutes in de Nederlandse Waddenzee
    Scheepvaartroutes en havens, Kaart op basis van WADGIS

    In het Nederlandse waddengebied gaat het meeste scheepvaartverkeer van en naar de grote havens Den Helder, Harlingen, Lauwersoog, Delfzijl en Emden. Op deze routes gelden minder strenge regels, bijvoorbeeld ten aanzien van de maximale vaarsnelheid. De overige routes worden vooral gebruikt door de wadvissers en de pleziervaart.

  • Beleid rond de scheepvaartroutes

    Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw worden de verkeersscheidingsstelsels formeel vastgesteld door de Internationale Maritieme Organisatie (IMO), een gespecialiseerd orgaan van de Verenigde Naties. Schepen zijn niet verplicht om gebruik te maken van de verkeersroutes, maar het zijn bijna altijd de kortste wegen naar havens zodat het overgrote deel van het scheepvaartverkeer ervan gebruik maakt.
    Het verkeersgedrag van schepen op de Noordzee is geregeld in de Internationale bepalingen ter voorkoming van aanvaringen op zee uit 1972. Het gebruik van de verkeersscheidingsstelsels is daarin niet als verplichting opgenomen.
    Om het gevaar te verminderen dat het waddengebied in de toekomst te maken krijgt met een olieramp als gevolg van een scheepsongeval, werkt de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) sinds 1993 aan de uitvoering van een reeds lang bestaande wens: verplichte scheepvaartroutes. Per dag passeren gemiddeld 150 schepen op 20 kilometer van de waddeneilanden.
    Vrachtschepen varen vanuit de grotere havens zo direct mogelijk de Noordzee op. Er zijn afspraken gemaakt waar de grote schepen op de Noordzee langs de eilanden mogen varen. Om het risico te beperken dat olie of gevaarlijke stoffen na een scheepsongeluk direct de Waddenzee binnenkomen, hebben de regeringen van Nederland en Duitsland afgesproken dat potentieel 'gevaarlijke' schepen gebruik moeten maken van de meest noordelijke route.
    De laatste jaren van de twintigste eeuw geven aan dat het aantal scheepsbewegingen in de Waddenzee in het algemeen is gedaald, maar dat het totale volume is toegenomen. De schepen zijn gemiddeld gezien dus groter geworden. De ontwikkeling naar grotere schepen heeft geleid tot besluiten, de estuaria van de Elbe en de Weser uit te diepen. De bedoeling is bijvoorbeeld dat de haven van Hamburg toegankelijk moet zijn voor schepen met een diepgang van 12,3 meter.