Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player
 

  • English
  • Deutsch
Zoek in de Encyclopedie

Dieren en planten

Water en land

Mens en Milieu

Ecologische processen   CO2-kringloop   
De koolstofkringloop in de zee, Ecomare, Oscar Bos
(naar Stefan Groenewold

CO2-kringloop

Kooldioxide vormt in zeewater 1,6% van het totaal van de opgeloste gassen. De uitwisseling van CO2 tussen de oceaan en de atmosfeer is gigantisch, geschat wordt zo'n 100 gigaton koolstof per jaar. In totaal zit er zo'n 40.000 gigaton koolstof in de oceanen. Elke 7 jaar wordt alle kooldioxide in de atmosfeer (700 gigaton) met het oppervlaktewater van de zee uitgewisseld. Kooldioxide is van levensbelang voor alle ecosystemen op aarde: zonder CO2 zou geen (planten)leven mogelijk zijn. Het 'geraamte' van eiwitten, vetten en suikers bestaat uit koolstof. Maar anderzijds is kooldioxide ook het voornaamste broeikasgas. Door opname van CO2 zullen de zeeën en oceanen gaan verzuren, zeggen wetenschappers, met grote gevolgen voor het zeeleven.

  • Opname van kooldioxide door de Noordzee

    Zeewater kan op twee manieren kooldioxide opnemen. De eerste manier is door middel van een 'fysische pomp': CO2 uit de lucht wordt in het water opgenomen omdat de concentratie CO2 in de lucht hoger is dan die in het zeewater. Omdat de natuur het evenwicht altijd probeert te herstellen, stroomt de kooldioxide vanuit de lucht naar het oppervlak van het zeewater. In de winter koelt het oppervlaktewater in koude poolzeeën af en wordt iets zwaarder. Hierdoor zakt het water door z'n eigen gewicht naar de diepzee.
    De tweede manier is door vastlegging van kooldioxide in algen onder invloed van zonlicht (fotosynthese). Dit mechanisme is in de Noordzee belangrijk. Algen groeien in het oppervlaktewater en vormen hun celmateriaal door kooldioxide uit zeewater op te nemen. Zo is er in het water weer plaats voor kooldioxide uit de lucht. De algen worden verder opgenomen in het hele voedselweb. Hierdoor is het water dat de Noordzee uitstroomt veel rijker aan organismen (en koolstof bevattende afvalproducten daarvan) dan het instromende, blauwe oceaanwater.
    De opslagcapaciteit van de Noordzee is bijna drie keer zo hoog als het gemiddelde van de wereldzeeën, bleek uit onderzoek van het NIOZ. Integratie over de gehele Noordzee levert een jaarlijkse netto-opname van kooldioxide op van maar liefst 8,5 miljoen ton koolstof per jaar.

  • Kunstmatige opslag in de Noordzee

    Om de uitstoot van CO2 te verminderen wordt er onderzocht of CO2 opgeslagen kan worden in lege aardgasvelden. Sinds 2005 wordt daarom door Gaz de France bij wijze van proef CO2 in een aardgasveld onder de zeebodem opgeslagen. Er wordt 20.000 ton van het gas per jaar geïnjecteerd. Het gas wordt op 3800 meter diepte gebracht in een reservoir dat zich in een poreuze zandlaag bevindt. Het K12B-gasveld bevindt zich op 80 kilometer uit de kust bij Den Helder. Het is niet waarschijnlijk dat het gas ontsnapt, omdat zich boven de zandlaag een stabiele zoutlaag van 800 meter dikte bevindt. Een neveneffect is dat er waarschijnlijk meer aardgas te winnen is in deze velden, omdat het CO2 het aardgas opzij duwt. In de toekomst zouden werkloze transportpijpen in de Noordzee gebruikt kunnen worden om CO2 naar lege gasvelden te transporteren.
    In 2008 bracht de brancheorganisatie voor olie- en gaswinning NOGEPA naar buiten dat de opslagcapaciteit niet onbeperkt is: slechts 35% van de gasvelden op de Noordzee zou geschikt zijn voor de berging van CO2.