In een van de koudste periodes lagen er ijskappen met gletsjertongen over West-Europa.
De gletsjers duwden grote massa's zand, stenen en klei voor zich uit. Deze zijn nu, als stuwwallen, nog goed herkenbaar in het landschap.
Voorbeelden zijn de stuwwallen van Texel (de Hoge Berg), Wieringen en Gaasterland.
Verder naar het zuiden zijn door een andere gletsjerrand de Utrechtse heuvelrug, de Veluwe, de Overijsselse heuvelrug en het heuvelland van Nijmegen ontstaan.