Ongevallen met olietankers of boorplatforms komen de laatste tijd zelden voor in de Noordzee. De meest recente grote olieramp dateert van januari 1993, toen de olietanker Braer bij de Shetland-eilanden in stukken brak. De tanker verloor 85.000 ton olie. Door het stormachtige weer viel de schade aan het milieu mee. De vrijgekomen olie verspreidde zich snel. 1500 kuifaalscholvers, zeekoeten en ijseenden kwamen om het leven.
In 1988 kwamen in de Nederlandse kustzone door de lekkende tanker Borcea voor de Zeeuwse kust zo'n 10.000 vogels om, terwijl er maar 300 ton olie in zee terecht was gekomen.

Olie is een mengsel van oplosbare en niet-oplosbare stoffen. De niet-oplosbare stoffen in olie kunnen in water een drijvende laag vormen waarmee zeedieren besmeurd kunnen raken. In het Nederlandse deel van de Noordzee komen jaarlijks ongeveer 40.000 vogels om door olievervuiling. Naast zeevogels als zeekoeten worden ook wadvogels zoals eidereenden slachtoffer van olieverontreiniging.
De oplosbare stoffen van olie zijn vaak giftig. Een deel van deze stoffen is makkelijk afbreekbaar of vluchtig en kan zich daarom niet ophopen in de voedselketen. Wel kunnen er plaatselijk slachtoffers door vallen. De slecht afbreekbare stoffen kunnen zich wel ophopen in voedselketens en in het sediment. De effecten van deze stoffen doen zich vooral voor op het niveau van het totale ecosysteem van een gebied. Het dynamisch evenwicht van een dergelijk systeem kan door bijvoorbeeld een olieramp voor vele jaren worden verstoord.
Bij de ramp met de Torrey-Canyon zijn in de levensgemeenschappen van de getijdenzone de verstoringen van zeer lange duur geweest: pas na zo'n 10 jaar was op de meeste plaatsen de oude toestand teruggekeerd.
Olie bij de vis is in ieder geval niet aan te raden. Vooral visseneieren zijn gevoelig voor olielozingen en -rampen. Bekend is dat eieren van kabeljauw, haring en schol al bij kleine hoeveelheden olie óf niet uitkomen, óf mismaakte larven opleveren. De larven gingen meestal binnen 24 uur na uitkomen dood.

De kans dat een omvangrijke olieramp de Waddenzee teistert schatten experts op eens in de 50 jaar. In de Waddenzee, waar een groot gedeelte van de bodem met laag water droogvalt, kunnen olievlekken op de wadplaten aanspoelen. Voordat de bodemdieren in de olie stikken, brengen ze door hun graaf-activiteiten de olie in de zuurstofloze bodem. De olie is dan niet meer te verwijderen. Bacteriën breken de olie af, maar dat duurt, als gevolg van het gebrek aan zuurstof, erg lang. Bij een onverhoopte olieramp in de Waddenzee is het dus zaak dat de olie zo snel mogelijk langs mechanische weg van de wadbodem wordt verwijderd. Wanneer een hoeveelheid van 10 milliliter olie terecht komt op een vierkante meter wadbodem kunnen er al effecten op het wadleven waargenomen worden.
De Waddenzee is tot nu toe gelukkig een echte olieramp bespaard gebleven. Maar de kans is wel degelijk aanwezig: de passerende schepen op de scheepvaartroutes ten noorden van de eilanden vervoeren samen gemiddeld per dag ongeveer 200.000 ton olie. Op de Waddenzee wordt jaarlijks ongeveer 250.000 ton olie vervoerd ter bevoorrading van de eilanden.

Vooral grote olierampen kunnen voor wieren en kwelderplanten desastreus zijn: de bovengrondse plantendelen sterven af; in het gunstigste geval herstelt de begroeiing van rotskusten en kwelders zich na 1-2 jaar. Rampen buiten het Noordzeegebied, met de tankers Torrey Canyon (1967, voor de kust van Cornwall) en Amoco Cadiz (1978, voor de kust van Bretagne), hebben laten zien hoe groot de schade kan zijn. Eénjarige kwelderplanten als zeekraal en schorrenkruid herstellen zich minder snel van een olieramp dan meerjarige soorten. Daardoor ontstaat na een olieramp een andere vegetatie.