Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player
 

  • English
  • Deutsch
Zoek in de Encyclopedie

Dieren en planten

Vogels   Vogelbescherming   Zeevogels   Olieslachtoffers   

Water en land

Water en land   Zeegebieden   Noordzee (leefgebied)   Noordzee   Noordzee (algemeen)   Zuidelijke Noordzee   

Mens en Milieu

Mens en milieu   Water   Waterstromingen   Zeestromingen   Zeewater   Lozen en storten   Olielozingen    Veiligheid op zee   Ongelukken   Wrakken   
Oliekoet op het Texelse strand, Ecomare, Salko de Wolf

Olieslachtoffers

Een triest gezicht: zeevogels die besmeurd zijn met olie. Deze vogels kunnen niet meer drijven of duiken omdat de olie zorgt voor een lek verenkleed. Door de olie klitten de veren aan elkaar, zodat het water tot op de huid kan doordringen. Meestal krijgt een olieslachtoffer dan ook te maken met onderkoeling. Slechts bij uitzondering gaat het om olie uit een gestrande tanker. Veel vaker is het olie die bewust of onbewust wordt geloosd.

  • Elk slachtoffer is er één teveel

    Vanaf 1970 tot ongeveer 1986 spoelden er 's winters echt veel olieslachtoffers aan op de Nederlandse stranden. Daarna nam het aantal met olie besmeurde vogels af. Blijkbaar drijft er minder olie op zee, onder meer als gevolg van het MARPOL-verdrag. Het aantal 'olievogels' dat wordt aangetroffen is overigens in vergelijking met dat in de omringende Noordzee-landen nog steeds hoog. Voor de zeekoet wordt bijvoorbeeld naar minder dan 10% olieslachtoffers gestreefd, maar de teruggang is bij 50% blijven steken. Dit blijkt uit de "Beached bird survey" die door Kees Camphuysen in opdracht van het ministerie van Verkeer en Waterstaat werd uitgevoerd.

  • Contact met de olie: kou vatten of verdrinken
    Zeekoet, besmeurd met zware stookolie, Ecomare, Salko de Wolf

    Komt een vogel in contact met olie dan gaan ze meestal niet gelijk dood. Het verenpak van de vogel is dan niet meer waterdicht. Het dier verliest zijn warmte-isolatie en vat kou. Het drijfvermogen neemt ook af, de vogel kan zelfs verdrinken. Ook is bekend dat wanneer een vogel met olie op eieren gaat zitten, de kans op uitkomen kleiner wordt. Vooral de soort olie, het jaargetijde en de plaats van de olieverontreiniging bepalen de omvang van de schade. Zo blijft zware ('dikke') olie langer op het wateroppervlak drijven dan lichte olie, die sneller verdampt en door natuurlijke menging in de waterkolom terechtkomt. Een zware olievlek kan daardoor langer schade aanrichten aan vogels en ander zeeleven.

  • Olievogels schoonmaken
    Zeekoet in vogelwasser, Ecomare, Salko de Wolf

    Jaarlijks spoelen tienduizenden olieslachtoffers aan op de kust. Dit is meestal maar een klein deel van het totale aantal door olie getroffen vogels; de meesten spoelen nooit aan. De nog levende exemplaren kunnen terecht bij speciale vogel-opvangcentra. Deze hebben voorzieningen en richtlijnen voor de opvang van olievogels. Ecomare op Texel is zo'n vogelopvangcentrum. Vroeger werden daar elk jaar ongeveer 500 vogels opgevangen, tegenwoordig zijn dat er nog maar enkele tientallen.  Andere grotere opvangcentra in nederland zijn er in Middelburg, Rotterdam, Haarlem en Anjum.
    De olievogels worden gewassen met een speciaal wasmiddel. Daarna moeten ze op krachten komen en zorgen dat hun verenkleed weer waterdicht wordt. Na gemiddeld 2 maanden kunnen ze weer worden vrijgelaten. Opvangen van vogels is dweilen met de oliekraan open. Het is natuurlijk veel belangrijker dat de olievervuiling stopt.

  • Onderzoek naar olieslachtoffers

    Het Nederlands Stookolieslachtoffer-Onderzoek (NSO) werd in 1977 opgezet en is tegenwoordig een activiteit van de Nederlandse Zeevogelgroep (NZG). Maar ook daarvoor werden de olieslachtoffers op het strand al geteld. Zo organiseerde de Nederlandse Jeugdbond van Natuurstudie (NJN) sinds 1960 al tellingen op het strand en zijn er gegevens van tellingen sinds 1915, officieel het eerste jaar waarin olieslachtoffers in Nederland werden aangetroffen.

    Stookolieslachtoffertellingen worden door vrijwilligers verspreid over het gehele land en gedurende het gehele jaar uitgevoerd, maar de nadruk ligt op de winterperiode. Bijna driekwart van de vastgestelde gevallen van olievervuiling blijken lozingen te zijn van oliemengsels. Dat duidt op lozingen na het schoonmaken van de tanks. Ruwe aardolie, afkomstig van verongelukte tankers of ongelukken bij olieplatforms, wordt zelden op de Nederlandse kust gevonden.

    Er spoelen tegenwoordig veel minder olieslachtoffers aan dan dertig jaar geleden. De vermindering is terug te vinden bij alle onderzochte soorten en groepen kust- en zeevogels. Ervan uitgaande dat het gedrag van de vogels niet wezenlijk is veranderd en dat hun verspreiding op zee ook niet aan belangrijke veranderingen onderhevig is geweest, concludeert de Zeevogelgroep dat vooral de hoeveelheid olie op zee bepalend is geweest voor de kans om met olie in aanraking te komen.