Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

 

Zoek in de Encyclopedie

Zeekat

afmetingen:

ongeveer 30 centimeter lang, armen niet meegeteld

kleur:

kan van kleur veranderen, meestal bruintinten

leeftijd:

2,5 jaar

voedsel:

krab, garnaal, slakje, tweekleppigen, bodemvissen en andere inktvissen

vijanden:

haaien, roggen, roofvissen, grotere inktvissen, dolfijnen, zeehonden, (duikende) zeevogels en mensen

voortplanting:

geslachtelijk

  • Ned: Zeekat (sepia)
  • Lat: Sepia officinalis
  • Eng: Common cuttlefish
  • Dui: Gemeiner Tintenfisch (Sepia)
  • Fra: Sèche
  • Dan: Sepiablæksprutte
Zeekat (sepia), Ecomare, Peter van der Wolf

Zeekat

Supersnelle kleurwisselingen, hoog ontwikkelde en mysterieuze ogen en een spectaculair paairitueel. Zomaar drie trefwoorden die van de zeekat een bijzonder dier maken. De zeekat komt algemeen voor in de Noordzee, tot op een diepte van ongeveer 150 meter. In het voorjaar trekken ze vanuit het Kanaal naar het kustwater om zich daar voort te planten. In Nederland kun je zeekatten tijdens de paartijd vinden in de deltagebieden, met name de Oosterschelde.

  • Kleurkunstenaars
    Jonge zeekat, Ecomare, Sytske Dijksen

    Zeekatten zijn kleurkunstenaars. Ze nemen met groot gemak de kleur van de omgeving aan. Wetenschappers hebben onlangs vastgesteld dat zeekatten ook met elkaar communiceren via snelle wisselingen van hun lichaamskleur tijdens gevechten, balts en paring. Het schouwspel van paaiende inktvissen is vooral bijzonder omdat de dieren steeds snel van kleur verschieten. Jaarlijks komen hier heel veel duikers op af.

  • Zeekatten in gevangenschap
    Zeekatje kruipt uit het ei
    zeekat komt uit ei, foto fitis, sytske dijksen

    Hoewel zeekatten mooie dieren zijn om naar te kijken, moet je er vaak toch voor gaan duiken. Sommige aquaria in Nederland en België hebben wel zeekatten, maar meestal houden ze het in aquaria niet lang vol.
    In 2007 kwam er in de netten van de vissersboot TX34 iets bijzonders mee. Naast de gebruikelijke vangst zaten er onbekende eitjes in het net. Deze zijn snel naar Ecomare gebracht, waar de eitjes in het zeewater zijn gelegd. Het bleken eieren van de zeekat. Het was  spannend toen de eitjes uitkwamen, want hoe verzorg je zeekatten? Er is goed overlegd met andere aquaria, die konden vertellen hoe je kleine zeekatten gezond houdt. De zeekatten in Ecomare kregen levende garnaaltjes.
    Zeekatten jagen op een heel andere manier dan pijlinktvissen. Een jonge zeekat beloert zijn prooi, zwemt vervolgens heel langzaam naar voren en pakt de prooi eerst met beide lange vangarmen op. De garnalen voor de Texelse zeekatten werden op het strand gevangen, met sleepnetjes, tot het winter was en de garnalen naar dieper water waren vertrokken. Het werd even spannend, want er waren niet genoeg garnalen voor de zeekatten. Gelukkig heeft de garnalenvisser TX25 de zeekatten van de honger verlost, door wat garnalen achter te houden voor Ecomare.
    Toen de zeekatten groot genoeg waren, werden ze naar de aquariumzaal gebracht, waar het publiek ze kon bewonderen. Hier bleek dat de zeekatten heel slecht tegen stress konden. Al die mensen die ze wilden bekijken, het geluid, de lichten, de nieuwe omgeving, waarschijnlijk werd het ze gewoon teveel. Er zijn toen helaas een aantal zeekatten dood gegaan. De overlevenden zijn snel uit het aquarium gehaald en leven nu rustig in een aquarium achter de schermen. Voor het publiek is het misschien minder leuk dat deze bijzondere dieren bij Ecomare niet te zien zijn, maar voor de Texelse zeekatten is de rust die ze nu in hun nieuwe onderkomen hebben letterlijk van levensbelang.

  • Zeekat en de visserij
    jonge zeekat, foto fitis,sytske dijksen

    Sinds ongeveer 1965 is de hoeveelheid zeekatten in de Noordzee afgenomen. Dit wordt toegeschreven aan de opkomst van de boomkorvisserij met wekkerkettingen. Op de Noordzee werd tot voor kort niet doelgericht op zeekat gevist.
    Zeekatten trekken jaarlijks massaal van de Noordzee de Oosterschelde in om er te paren. Het paringsritueel wordt in Zeeland elk jaar door vele honderden duikers bekeken. Na het afzetten van de eieren sterven de volwassen dieren. In de paaitijd van de zeekat, staat de Oosterschelde vol met netten om paling te vangen. Hierdoor sterven sommige zeekatten voordat ze zich kunnen voortplanten.
    Niet alleen de palingnetten zorgen voor problemen tijdens de paartijd. De netten van kreeftenvissers zijn ideale plekken voor de zeekatten om hun eierpaketten op af te zetten. Nogal wat zeekatten raken daarbij verstrikt in de netten. Regelmatig snijden duikers de vastzittende zeekatten uit de netten, zodat de vissers grote schade oplopen. Duikers en vissers gaan er in de Oosterschelde voor zorgen dat de paaiende zeekatten hun eierpakketten beter kwijt kunnen en minder problemen veroorzaken met de netten van de kreeftenvissers.
    Rond de kreeftennetten worden extra touwen gespannen, speciaal voor de inktviseieren. Wilgentenen rekjes worden als schuilplaats in de bodem verankerd. En tenslotte worden alle duikers opgeroepen om geen zeekatten meer los te snijden. Het lossnijden heeft immers weinig zin omdat de dieren toch al stervende zijn nadat ze hun eieren hebben afgezet.

  • Rugschilden op het strand
    sepiaschild, foto fitis, sytske dijksen

    De zeekat heeft geen botten maar een rugschild. Dit rugschild dient, naast stevigheid, om het drijfvermogen te verhogen. De meeste rugschilden die op het strand aanspoelen zijn van de zeekat. In de dierenwinkel worden ze als 'zeeschuim' verkocht als kalkbron voor vogels. Zeekatten zijn een beetje bang aangelegd, maar ze hebben dan ook behoorlijk wat vijanden.

Welkomstceremonie

Op mijn eerste werkdag kreeg ik een rondleiding. Toen ik in een grote ton keek zag ik een prachtige zeekat zwemmen. “Leuk dat je hem te zien krijgt, meestal liggen ze onder het zand op de bodem,” zei de dierenverzorgster. Ondertussen keek de zeekat me met één oog aan. Zijn tentakels bewogen flitsend heen en weer, dan weer recht vooruit en dan weer loodrecht naar beneden. Het patroon op zijn rug veranderde voortdurend van kleur en vorm. Ik kreeg echt het gevoel dat ik uitgebreid begroet werd, wat een mooie welkomstceremonie! Toen ik de volgende dag de vishal inliep om mijn nieuwe vriend te bezoeken, bleken de zeekatten eieren gelegd te hebben. De hele ceremonie was dus helemaal niet voor mij bedoeld, maar voor zijn zeekatvriendinnetje!

Frouke Fey, Informatiedienst Ecomare