Ecomare

Onderzoekers van het koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) doen vaak met een schip onderzoek op de Noordzee. De onderzoekers ontdekten verschillende keren vrouwelijke wulken met penisachtige uitgroeisels. Het aangroeisel blokkeerde de eileider, waardoor de eitjes die de wulk aanmaakte niet naar buiten konden. Dit verschijnsel heet imposex. Hierdoor kunnen veel wulken zich niet voortplanten. Imposex levert grote problemen op voor de populatie, er komen geen jonge wulken bij dus de hoeveelheid wulken in totaal neemt snel af. Onvruchtbaarheid vanwege imposex kwam opvallend vaak voor in de buurt van de drukke scheepvaartroutes. In de Oosterschelde is zelfs gebleken dat in de periode 1991-1997 tussen de 90 en 100% van de wulken penisachtige vergroeisels had.
Uit verder onderzoek bleek dat dit verschijnsel wordt veroorzaakt door tributyltin (TBT), een gifstof die wordt gebruikt in de verf die de aangroei van zee-organismen op schepen moet tegengaan. Vanaf 2008 is het verboden om, op welke manier dan ook, TBT op schepen te hebben. Eerst was het alleen verboden voor kleine schepen, maar nu mogen zelfs oude TBT resten niet meer op schepen voorkomen.
Het verband tussen TBT en imposex bij wulken is zo duidelijk, dat men nu aanneemt dat de wulk zich niet meer kan vestigen in de Waddenzee omdat daar de concentraties TBT in het slib nog te hoog zijn. In de Noordzee gaat het ook nog steeds niet goed met de hoeveelheid wulken. Een tekort aan wulken levert ook een probleem op voor heremietkreeften. Wulkenschelpen zijn de enige schelpen die groot genoeg zijn om volwassen heremietkreeften te huisvesten. Als er minder schelpen zijn, zijn er meer dakloze heremietkreeften.

Ooit was de visserij op wulken een belangrijke bron van inkomsten voor tientallen vissers. De slakken werden opgevist met een boomkor, een net dat over de bodem wordt gesleept. In de eerste helft van de jaren twintig van de vorige eeuw is de visserij op wulken sterk toegenomen.
Oestervissers waren werkeloos geworden doordat alle oesters in de Waddenzee in 1921 als gevolg van een ziekte uitstierven. Om toch een inkomen te hebben schakelden ze over op wulkenvisserij. In 1925 en 1926 werd zo een half miljoen kilo per jaar uit de westelijke Waddenzee en de noordelijke Zuiderzee opgevist. De wulken werden vooral verkocht in Frankrijk en Engeland.
Na een aantal topjaren werden de netten steeds minder vol omdat de wulk niet tegen de hoge visserijdruk bestand bleek te zijn. De afsluiting van het IJsselmeer in 1932 zorgde ervoor dat het leefgebied van de wulk veel kleiner werd, en tegelijkertijd werd er steeds intensiever op wulken gevist. In de Tweede Wereldoorlog was de Waddenzee verboden gebied en leefde de wulkenpopulatie nog wat op. Toen er na de oorlog weer werd gevist, was het echter snel gedaan met deze soort.
Ondanks dat er niet meer op wulken gevist wordt heeft deze slak op een andere manier nog steeds last van de visserij. De eikapsels worden makkelijk losgetrokken door de wekkerkettingen van een boomkor. Doordat de eitjes daardoor los in het water gaan zweven, is de kans groot dat de larven zich niet op een geschikte plek kunnen vestigen. Ook de volwassen dieren lopen de kans om te worden beschadigd door de wekkerkettingen. Het dier hoeft dan niet dood te gaan, maar het herstel van de schelp vergt zo veel energie dat het voortplantingsvermogen van de wulk achteruit gaat.