Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

 

Zoek in de Encyclopedie

Dieren en planten

Vissen   Trekkervis   Maanvis   Zeefauna   Zeevissen   Vangsten en vondsten   Parasieten   

Mens en Milieu

Maanvis

afmetingen:

record: 4 meter lang

gewicht:

record: 2300 kilo

kleur:

grijsbruin, zuikant en buik lichter, soms met zilverkleurige tint

leeftijd:

ouder dan 10 jaar

voedsel:

vislarven, schelpdieren, kreeftachtigen en dierlijk plankton. Ze hebben een voorkeur voor kwallen.

vijanden:

Orca's en zeeleeuwen, in de Noordzee geen vijanden bekend

voortplanting:

eileggend
geslachtsrijp:vanaf ongeveer 5 jaar
aantal: 300 miljoen (!) eitjes

  • Ned: Maanvis (klompvis, molensteenvis, molenvis, zwemmende kop)
  • Lat: Mola mola
  • Eng: Sunfish
  • Dui: Mondfisch
  • Dan: Klumpfisk
Maanvis, eind 1992 opgevist, Ecomare, Salko de Wolf

Maanvis

Maanvissen hebben een bizar uiterlijk. Het beste worden ze omschreven met de term 'zwemmende kop'. Zo nu en dan wordt op de Noordzee een maanvis gevangen, of spoelt er een aan op het strand. Meestal gaat het om een klein, jong exemplaar van rond de 50 kilogram. Ze leven vrij lang en groeien constant door. Er zijn meldingen van maanvissen die 4 meter lang waren en 2300 kilo wogen. Maanvissen hebben twee records op hun naam staan. Ze zijn de zwaarst bekende beenvissen en ze leggen de meeste eitjes. Daarmee staan ze zelfs in het Guinness Book of World Records.

Bij Egmond, Texel en Ameland


In augustus 2012 zagen twee kayakers een levende maanvis bij de steiger van De Cocksdorp op Texel. “Het leek of hij lag te zonnen en hij wapperde wat met zijn vin,” aldus de spotters. Met zo'n 80 tot 90 centimeter ging het om een redelijk groot exemplaar. Een week eerder werd een iets kleinere maanvis bij Egmond gespot. Deze was zo'n 65 centimeter. Een paar weken nadat de kayakers de maanvis bij Texel zagen, viste een Amelander sportvisser er één uit de Noordzee. Het is niet bekend of het dezelfde was. De gevangen maanvis is naar het aquarium van Natuurcentrum Ameland overgebracht.

  • Uiterlijkheden

    Het lijf van een maanvis lijkt op een soort platte schijf. Direct na de twee uitstekende vinnen (rug- en anaalvinnen) zit een bijzonder korte staart, waardoor hun lichaam bijna rond is. Ze hebben een ruwe, leerachtige huid zonder schubben. Daaronder zit, als extra pantser, een laag kraakbeen. Ze hebben vaak veel visluizen, parasieten uit de groep van de roeipootkreeften. Met hun stijve lichaam kunnen maanvissen geen soepele zwembewegingen maken. Ze zwemmen door hun rug- en anaalvinnen te gebruiken als roeispanen.
    Jonge maanvissen zien er anders uit dan volwassen exemplaren. Als ze een centimeter lang zijn hebben ze een bolvormig lichaam met stekelvormige uitsteeksels. Hierdoor blijven ze beter drijven in de bovenste waterlagen.

  • Maanvissen in de Noordzee

    In de Noordzee zit behoorlijk veel plankton. Het is dus niet verwonderlijk dat er nu en dan een maanvis rond zwemt. Dat gebeurt vooral in de maanden december en januari, maar er zijn ook meldingen uit andere seizoenen. Elk jaar worden er wel een paar - per ongeluk - gevangen door de Noordzee-vissers. Ook spoelt er soms een maanvis aan. Waarschijnlijk kunnen ze niet zo goed zwemmen in ondiep en onrustig water. Daar is hun lijf te stijf voor. Zo kan het gebeuren dat ze door de branding op het strand geworpen worden.
    Begin januari 2005 spoelden er binnen één week negen middelgrote maanvissen aan op de Nederlandse stranden. Mogelijk was een periode met harde westelijke wind de oorzaak. 2005 was een uitzonderlijk maanvisjaar, want er spoelden in totaal 15 stuks aan, een absoluut strandingsrecord.

    Grote maanvissen zijn zeldzaam in de Noordzee; meestal vinden of vangen we hier 'kleintjes' van rond de 50 kilo. De grootste maanvis die in de Nederlandse wateren is gevonden, spoelde in december 1889 aan op Ameland. Dat dier was 2,73 meter hoog en 2,23 meter lang. Het duurde lang voordat er weer zo'n grote werd gevonden. Dat was op 23 december 1992 in het Diepe Gat. Toen werd er een gevangen door de Texelse kotter TX 37. Dit dier was 1,60 meter lang en 2 meter hoog. Net iets groter was de maanvis die eind november 1998 werd gevangen in de Silver Pit, door de UK 225. Dit dier was 1,78 meter lang, 2,24 meter hoog en woog 251 kilo.

  • Recente strandingen, waarnemingen en vangsten
    DatumPlaatsLengte (cm)Hoogte (cm)Gewicht (kg)
    06-2002 Zuidelijke Noordzee (VLI 25) 40    
    01-2003 Zuidelijke Noordzee (ARM 20)     42
    30-12-2003 Middelkerke 59    
    14-12-2004 Den Helder 68    
    02-01-2005 Wassenaar 84   40
    07-01-2005 Knokke-Heist 81 104 35
    23-12-2005 Vlieland 81    
    26-12-2005 Zandvoort      
    25-12-2005 Veerse dam (Zeeland) 78    
    01-01-2006 Sint Maartenszee 56 80 9
    31-12-2007 Brouwersdam      
    22-12-2008 Katwijk 120 100  
    januari 2010 Noordzee, vlakbij Scheveningen, gevangen door GO31 75    
    5-8-2010 Noordzee, levend overgebracht naar Sealife      
    21-12-2011 Vlieland, op het strand      
    21-12-2011 Bergen, op het strand 52    
    23-12-2011 Egmond, op het strand 50    
    25-12-2011 Wassenaar, op het strand 40    
    28-12-2011 Vlieland, op het strand 80-90    
    28-12-2011 Katwijk, op het strand 50-60    
    29-12-2011 Schouwen-Duiveland, op het strand 105 70  
    30-12-2011 Westkapelle, op het strand 84 60  
    4-1-2012 Veere/Zoutelande, op het strand      
    4-1-2012 Terschelling, op het strand      
    27-1-2012 Oostdijk, kadaver 70    
    14-8-2012 Egmond, levend en gefotografeerd   65  
    19-8-2012 Texel, De Cocksdorp, levend   80-90  
    12-12-2012 Texel, paal 20, op het strand 60    
    12-12-2012 Texel, paal 32, op het strand 80    
    17-12-2012 Zoutelande, op het strand      
    9-9-2012 Ameland, levend gevangen en naar bezoekerscentrum gebracht   80  
    1-1-2013 Ameland, op het strand 155 122  
    12-1-2014 Noordzee, t.h.v. Texel, levend 150-200    
    bronnen: diverse vermeldingen op Internet, in Visserijnieuws en kranten. Op de website waarneming.nl staan ook veel foto's
  • Verspreiding en habitat
    Verspreiding van de maanvis, Ecomare, Sherri Huwer

    Maanvissen komen over de hele wereld voor, behalve in heel koud water. Vrijwel elk jaar worden ze ook in de Noordzee gevonden.