Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

 

Zoek in de Encyclopedie

Grauwe gans

afmetingen:

75-90 centimeter, spanwijdte 147-180 centimeter

kleur:

(volwassen) lichaam van boven grijs-bruin, onderzijde lichter, vleugels met witte randen aan de veren, lichte voorkant van de vleugel, grote kop, roze poten, oranje-roze driehoekige snavel

leeftijd:

rond 8 jaar (record 23 jaar)

voedsel:

gras, riet, zeeaster, lisdodde, wortelstokken van heen

bedreigingen:

overbevolking, leidend tot vernietigende beheersmaatregelen.

voorkomen Nederland

broedvogel, jaarrond, trekvogel

habitat

moerasgebieden, cultuurland

voortplanting:

5-7 eieren per nest

karakteristiek:

vormen sterk gezinsverband

  • Ned: Grauwe gans
  • Eng: Greylag goose
  • Fra: Oie cendrée
  • Dui: Graugans
  • Dan: Grigis
  • Nor: Grigis
  • Fries: Skiere goes
  • Ital: Oca selvatica
  • Lat: Anser anser
Grauwe gans, Jeroen Reneerkens (jeroenreneerkens@hetnet.nl)

Grauwe gans

De grauwe gans is de wilde voorouder van de tamme boerengans. Het zijn luidruchtige vogels. In 1970 was deze soort een zeldzaamheid in Nederland, maar tegenwoordig is het de meest voorkomende wilde ganzensoort. Het is een komen en gaan van Scandinavische wintergasten en zuidelijke zomergasten, maar er zijn ook grauwe ganzen die hier broeden én overwinteren. Bij elkaar zijn het er zo'n 250.000.

  • Ganzenschade
    grauwe ganzenfamilie, foto fitis, sytske dijksen

    Grauwe ganzen kunnen forse schade veroorzaken aan landbouwgewassen. Bovenzien wordt er wel beweerd dat ze ook een negatieve invloed hebben op andere broedvogels en de plantengroei in natuurgebieden. Sinds 2007 loopt er onderzoek om dit probleem goed te kunnen beoordelen. Ondertussen worden ze door boeren en landschapsbeheerders met argusogen bekeken. Toch hebben grauwe ganzen ook positieve effecten op het landschap. Zonder grauwe ganzen zouden de Oostvaardersplassen een groot verlandend rietveld zijn geworden en zou daar nu een wilgenbos hebben gestaan.

  • Pieken en dalen
    grauwe ganzen, foto fitis, sytske dijksen

    Vroeger was de grauwe gans in Nederland een talrijke vogel. Door verlies aan goede leefgebieden en jacht is sinds het eind van de negentiende eeuw het aantal sterk gedaald. Sinds 1980 is de populatie echter enorm toegenomen. Met de Oostvaardersplassen is er in Nederland een groot leefgebied voor de grauwe gans bijgekomen. Met het invoeren van de Flora- en Faunawet in 2002 is de jacht op grauwe ganzen verboden, maar vaak wordt er door provincies een vrijstelling afgegeven om toch op gauwe ganzen te kunnen jagen. Zo zijn er op Texel in 2011 48 vergunningen afgegeven voor het afschieten van 2579 grauwe ganzen.

    Inmiddels hebben 8 natuur- en jachtorganisaties landelijke afspraken gemaakt over het afschieten van ganzen. Er is besloten dat er in de winter niet meer grootschalig op ganzen mag worden gejaagd. Wel zal het aantal overzomerende ganzen teruggebracht worden naar 100.000 exemplaren, het niveau van 2005.  

  • Beheersproblemen op Texel
    grauwe ganzen, foto fitis, sytske dijksen

    Na een lange tijd van afwezigheid vestigden de eerste grauwe ganzen zich in 1974 weer op Texel. Dertig jaar later was de populatie zo sterk gegroeid dat de ganzen veel schade toebrachten aan de graslanden. Acht ganzen eten namenlijk ongeveer evenveel gras als één koe. In het voorjaar worden daarom de eieren geprikt. In 2008 werd de vergunning voor het prikken van de ganzeneieren te laat aangevraagd en ging het prikken niet door. De hoeveelheid extra ganzen was enorm, en de wildbeheerders besloten om het te veel aan ganzen tijdens de rui weg te vangen en te vergassen. In totaal werden 4461 ganzen gevangen en vergast. Er bleven er ongeveer 2200 over. Drie maanden later werden er alweer 4200 ganzen op Texel geteld. De wildbeheerders reageerden daarop met de stelling dat de ganzen ook in de omringende gebieden bestreden zouden moeten worden.
    Verschillende natuurbeschermers waren fel tegen het vergassen van ganzen. 'Elk land krijgt de vogels die het verdient', is hun motto. Met andere woorden: de moderne landbouwtechniek heeft het agrarische gebied geschikt gemaakt voor ganzen, terwijl het vroeger geschikt was voor weidevogels. De leden van de Vogelwerkgroep Texel schatten het maximum aantal grauwe ganzen dat op Texel kan leven op 3000. Ganzen afschieten of vergassen heeft geen zin, omdat de populatie toch weer wordt aangevuld vanuit 'de overkant'.
    Uiteindelijk besloot de rechter dat ganzen niet vergast mogen worden. In de Europese regelgeving staat aangegeven wat geschikte middelen zijn om vogels te doden en vergassen staat daar niet bij.

  • Bescherming

    Signalering: Netwerk Ecologische Monitoring
    Nederland: Doelsoortenlijst
    Nederland: Soortenbeschermingsplan, Flora en Faunawet
    Internationaal: Vogelrichtlijn EU, CITES, AEWA (bescheming trekvogels), conventie van Bern, conventie van Bonn