Ecomare

Een zeehond zwemt net zo makkelijk op zijn buik als op zijn rug en net zo makkelijk rechtop als ondersteboven. Tijdens het zwemmen gebruiken zeehonden de voorste vinpoten als roer; met het lichaam en de achterste vinpoten maken ze snelheid.

Zeehonden kunnen honderden meters diep duiken. Hierbij zwemmen ze de eerste paar minuten actief naar beneden, daarna laten ze zich in een soort 'glijvlucht' verder naar beneden zakken. Hun lichaam is echt aangepast om lang en diep te kunnen duiken. Het bloed van zeehonden kan veel meer zuurstof opnemen dan het bloed van mensen. Verder kunnen ze tijdens de duik hun hartslag enorm verlagen, van 40 tot minder dan 1 slag per minuut, waardoor ze minder vaak hoeven te ademen. Wanneer ze van grote diepte weer omhoog komen, kunnen ze de ingeademde lucht uit hun longblaasjes pompen. Zo voorkomen ze dat er stikstofbelletjes in het bloed komen, die dodelijk kunnen zijn. Eenmaal boven water neemt de hartslag van een zeehond weer toe tot 120 slagen per minuut om de organen weer van zuurstof te voorzien.

Zeehonden kunnen zowel op het droge als in het water slapen. In het water slapen ze rechtop drijvend als een grote dobber, of horizontaal drijvend aan de oppervlakte. Omdat ze tijdens het slapen niet actief zwemmen kunnen ze veel langer zonder lucht. Er zijn gevallen bekend van zeehonden die een half uur onder water bleven, maar meestal blijven ze niet langer dan een kwartier kopje onder.

De aantallen in het waddenzeegebied zijn goed bekend. Onderzoekers van IMARES tellen de zeehonden in het Nederlandse deel van de Waddenzee vanuit een vliegtuig. De zeehonden worden dan gefotografeerd wanneer ze op de zandplaten liggen te rusten. Eénderde bevindt zich tijdens de tellingen in het water, zodat de wetenschappers bij de tellingen vanuit het vliegtuig nog 30 procent optellen om tot een verantwoorde totale schatting te komen.

In het hele waddengebied (dus Nederland, Duitsland en Denemarken) leven vooral gewone zeehonden, zo'n 35.500 in 2011 (volwassen dieren en pups). Maar deze zeehonden komen niet alleen in de Waddenzee voor. Ook rond de Schotse eilanden, in de Wash, langs de Engelse, Franse en Belgische kust, in het Skagerrak en langs de zuidkust van Noorwegen leven gewone zeehonden.

Grijze zeehonden leven vooral rond de Schotse eilanden, langs de Britse oostkust en in Cornwall. In december 1999 werd zelfs een zeehondenjong voorbij Londen in de Thames gezien. In de Nederlandse Waddenzee hebben zich in de jaren negentig grijze zeehonden gevestigd. Inmiddels is dat een flinke groep geworden, in 2011 werden er in Nederland 2388 grijze zeehonden geteld. De grootste groepen komen ten westen van Terschelling voor. Maar ook in andere delen van de Waddenzee worden soms enkelingen of kleine groepen gezien. Bij de Duitse eilanden Helgoland en Amrum leven meer dan honderd dieren. Satellietwaarnemingen van gezenderde zeehonden laten zien dat grijze zeehonden uit de Waddenzee geregeld helemaal naar Noord-Schotland en weer terug zwemmen.

Zeehonden kunnen ook in zoet water overleven. Vroeger zwommen ze regelmatig rivieren op. Omdat de meeste rivieren nu afgesloten zijn door sluizen en waterkeringen is het voor zeehonden niet zo makkelijk meer om in zoet water te komen. Toch komt het nog wel voor. Zeehonden worden regelmatig gespot in het IJsselmeer. Meestal gebruiken ze de sluizen om tussen de Waddenzee en het IJsselmeer heen en weer te zwemmen, maar in 2011 werd een zeehond doodgereden die over de Afsluitdijk bobberde.

Een ander probleem voor de zeehonden in de Noordzee en Waddenzee is dat het steeds drukker wordt in hun omgeving. Zo verstoren wadtoeristen en militairen bijvoorbeeld de rust van de zeehonden op het wad. Vooral in de zomer, als de jongen van de gewone zeehond worden geboren, is deze verstoring een bedreiging. In de eerste weken kunnen de jongen hun moeder niet missen. In de uren dat de zandplaten droog liggen, drinken ze melk bij hun moeder. Als moeder en kind tijdens het zogen telkens het water worden ingejaagd krijgt het jong een tekort aan moedermelk. Dit heeft ernstige gevolgen, het jong verzwakt en loopt grote kans om ziek te worden of besmet te raken met parasieten. Ook komt het voor dat moeder en kind door verstoring uit elkaar worden gejaagd. De waterpolitie moet in het zomerseizoen gemiddeld vier keer per dag optreden omdat de zeehonden die op de zandplaten liggen door toeristen worden verstoord.

Een vis die in een fuik is gezwommen vormt een aantrekkelijke buit voor een zeehond. Die zwemt de fuik in om de vis te vangen. Eenmaal in de fuik kan de zeehond er niet meer uit en verdrinkt. In Nederland moeten sinds 1994 alle fuiken in de getijdenwateren uitgerust zijn met een keerwant, waardoor zeehonden er niet meer in kunnen verdrinken. Een keerwant is een grootmazig net in de de ingang van de fuik, waar paling en andere vis wel doorheen kan maar een zeehond niet. Toch verdrinken er nog altijd zeehonden in fuiken die niet zijn uitgerust met het verplichte keerwant.